Olkhonskite

Wzór chemiczny: Cr<sup>3+</sup><sub>2</sub>Ti<sup>4+</sup><sub>3</sub>O<sub>9</sub>

Olkhonskit to ekstremalnie rzadki minerał tlenkowy, członek grupy pseudobrookitu, znajdowany wyłącznie w jednym miejscu na świecie - na wyspie Olchon w Rosji.

## Charakterystyka Olkhonskit jest niezwykle rzadkim minerałem z grupy tlenków, należącym do grupy pseudobrookitu. Występuje w postaci bardzo drobnych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów, osiągających rozmiary do 0.3 x 0.1 x 0.05 mm. Zazwyczaj tworzy ziarniste agregaty lub występuje jako wrostki w innych minerałach, głównie w kalcycie. Jego kryształy są czarne i nieprzezroczyste, o metalicznym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się wysoką twardością, szacowaną na 6-7 w skali Mohsa. Ma metaliczny połysk i jest nieprzezroczysty. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.85 g/cm³. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny. ## Barwy i odmiany Olkhonskit jest minerałem idiochromatycznym, co oznacza, że jego barwa jest stała i wynika bezpośrednio z jego składu chemicznego. Jest zawsze czarny. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia - wyspy Olchon na jeziorze Bajkał w Rosji. Został on zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2010 roku (numer IMA2010-061). Opisany został przez rosyjski zespół mineralogów: L.Z. Reznitsky, E.V. Sklyarov, Z.F. Ushchapovskaya, i E.V. Sokol. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, olkhonskit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich (tzw. "micromountów").

Właściwości

Twardość Mohsa
6-7
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
4.85
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja olkhonskitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w skaningowym mikroskopie elektronowym (SEM) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). W warunkach kolekcjonerskich rozpoznanie opiera się na zaufaniu do etykiety pochodzącej od wiarygodnego źródła, potwierdzającej analizę. Wizualnie są to po prostu drobne, czarne, metaliczne kryształy. ## Odróżnianie od podobnych Olkhonskit może być wizualnie nieodróżnialny od innych czarnych, metalicznych minerałów występujących w podobnym środowisku, takich jak chromit, ilmenit, magnetyt czy inne minerały z grupy pseudobrookitu (np. armalcolit, pseudobrookit). Pewne rozróżnienie wymaga specjalistycznych badań analitycznych. ## Formy kryształów Kryształy olkhonskitu są bardzo małe, zazwyczaj o pokroju tabliczkowym lub pryzmatycznym. Tworzą one nieregularne, ziarniste skupienia lub występują jako pojedyncze, izolowane kryształy wrostkowe w kalcycie.

Środowisko występowania

## Geneza Olkhonskit powstaje w warunkach metamorfizmu kontaktowego wysokiego stopnia, w facji granulitowej. Występuje w żyłach kalcytowo-diopsydowych przecinających skały kompleksu metamorficznego Olchon. Jego powstanie wiąże się z metasomatycznym oddziaływaniem na ultrazasadowe protolity bogate w chrom i tytan w bardzo wysokich temperaturach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z wieloma innymi rzadkimi i nietypowymi minerałami. Do najczęstszych asocjacji należą: kalcyt, diopsyd, tremolit, chromit, uwarowit, heksagonalny polimorf węglika krzemu (moissanit-6H), grafit, piryt, chalkopiryt, pentlandyt, shulamit, tazheranit, oraz inne rzadkie minerały tytanowe i cyrkonowe. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania olkhonskitu na świecie jest jego lokalizacja typowa (type locality) - strefa tektoniczna Priolkhonie na zachodnim wybrzeżu wyspy Olchon na jeziorze Bajkał, w obwodzie irkuckim w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu olkhonskitu jest determinowana przez kilka czynników. Najważniejsza jest pewność identyfikacji minerału, potwierdzona analizą. Kolekcjonersko ceni się okazy, na których kryształy, mimo mikroskopijnych rozmiarów, są jak najlepiej wykształcone i widoczne. Atrakcyjność podnosi również bogactwo minerałów towarzyszących na matrycy skalnej, zwłaszcza jeśli są to inne rzadkie gatunki. Wielkość kryształów, nawet jeśli mowa o ułamkach milimetra, ma znaczenie - im większe, tym okaz cenniejszy. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów olkhonskitu jest jego miejsce odkrycia na wyspie Olchon w Rosji. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego stanowiska.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy olkhonskitu, ze względu na ich mikroskopijne rozmiary i osadzenie w matrycy skalnej, zazwyczaj nie wymagają czyszczenia. Jeśli jest to konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami, które mogłyby uszkodzić współwystępujące minerały, np. kalcyt. ## Czego unikać Należy unikać ultradźwiękowych myjek oraz wszelkich kwasów i rozpuszczalników, które mogłyby zniszczyć nie tylko sam olkhonskit, ale przede wszystkim otaczającą go skałę. Okazów nie należy podgrzewać ani poddawać gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Okazy z olkhonskitem, będące typowymi mikromontażami (micromounts), powinny być przechowywane w specjalistycznych, zamykanych pudełkach (tzw. "perky box"), które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż minerał jest stabilny.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej