Oldsite-(K)

Wzór chemiczny: K<sub>2</sub>Fe<sup>2+</sup>[(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>]<sub>2</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>8</sub>

Oldsite-(K) to bardzo rzadki, wtórny minerał uranylu, tworzący mikroskopijne, żółte kryształy tabliczkowe.

## Charakterystyka Oldsite-(K) jest uwodnionym siarczanem uranylu, potasu i żelaza. Występuje w postaci niezwykle małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.2 mm długości. Kryształy te tworzą rozproszone skupienia, rozety lub cienkie naloty na powierzchni skały macierzystej. Ze względu na swój mikroskopijny rozmiar, jest minerałem dostępnym głównie dla wyspecjalizowanych mikrokolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Kryształy wykazują żółto-zieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno długo-, jak i krótkofalowym). Minerał jest silnie radioaktywny, co jest typowe dla minerałów uranylowych. Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone ze względu na niewielki rozmiar kryształów. ## Barwy i odmiany Oldsite-(K) ma charakterystyczną, jasnożółtą barwę. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Travisa Oldsa, profesora inżynierii materiałowej i mineraloga z Michigan Technological University, w uznaniu jego wkładu w mineralogię uranu. Końcówka "-(K)" w nazwie wskazuje na dominację potasu w jego strukturze chemicznej. Został uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną w 2022 roku (IMA2022-044). ## Zastosowania Oldsite-(K) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, szczególnie dla kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranowych i mikromontażach.

Właściwości

Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnożółta
Łupliwość
Doskonała w {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja Oldsite-(K) jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). W warunkach kolekcjonerskich rozpoznanie opiera się na wyglądzie (mikroskopijne, żółte, tabliczkowe kryształy), miejscu występowania (kopalnia North Mesa) i współwystępujących minerałach. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi wtórnymi siarczanami uranylu o żółtej barwie, takimi jak natrozippeit, zippeit czy johannit. Pewne odróżnienie bez specjalistycznego sprzętu jest niemożliwe. Oldsite-(K) wyróżnia się specyficznym składem chemicznym z dominacją potasu i żelaza. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o zarysie prostokątnym lub listewkowym. Kryształy te często grupują się w niewielkie, promieniste agregaty przypominające rozety lub występują jako pojedyncze blaszki na skale.

Środowisko występowania

## Geneza Oldsite-(K) jest minerałem wtórnym, który powstaje w strefie utleniania złóż uranu. Krystalizuje w warunkach pohutniczych, na ścianach wyrobisk kopalnianych, w wyniku oddziaływania wód bogatych w siarczany z minerałami pierwotnymi uranu (uraninitem) w obecności potasu i żelaza pochodzącego z rozkładu pirytu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z gipsem, halotrychitem, metawoltynem, a także z innymi siarczanami uranylu, takimi jak natrozippeit i johannit. Minerały te tworzą wspólnie wielobarwne, kruche naloty i wykwity. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania (lokalizacja typowa) tego minerału jest kopalnia North Mesa w hrabstwie San Juan, w stanie Utah, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazu Oldsite-(K) zależy od bogactwa i estetyki skupień mikrokryształów. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie wykształconymi, izolowanymi kryształami lub gęstymi, rozetowymi agregatami o intensywnej, żółtej barwie. Ważny jest również kontrast z podłożem skalnym. Ze względu na mikroskopijny charakter, okazy są oceniane pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia North Mesa w Utah, USA. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów uranowych i mikromontaży.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów Oldsite-(K) generalnie nie powinno się czyścić. Kryształy są ekstremalnie małe, kruche i rozpuszczalne w wodzie. Jakakolwiek próba czyszczenia mechanicznego lub z użyciem płynów niemal na pewno zniszczy okaz. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności. Jako minerał wtórny, jest niestabilny w warunkach innych niż te, w których powstał. Należy chronić go przed wibracjami i wstrząsami. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnych, zamykanych pojemnikach (tzw. micromount box), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na radioaktywność, powinien być przechowywany z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie, w miejscu odizolowanym od stałego przebywania ludzi i oznaczonym odpowiednimi symbolami ostrzegawczymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej