Okruschite

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>Mn<sup>2+</sup><sub>5</sub>Be<sub>4</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>6</sub>(OH)<sub>4</sub>·6H<sub>2</sub>O

Okruschyt to bardzo rzadki arsenian berylu, wapnia i manganu, tworzący charakterystyczne, promieniste agregaty o jedwabistym połysku.

## Charakterystyka Okruschyt jest uwodnionym arsenianem berylu, wapnia i manganu, należącym do rzadkich minerałów wtórnych. Występuje w postaci igiełkowych lub listewkowych kryształów, które niemal zawsze tworzą promieniste, kuliste lub półkuliste agregaty. Poszczególne kryształy w agregatach mogą osiągać do 2 mm długości. Ze względu na swoją delikatną strukturę, okazy okruschytu są kruche. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 3 w skali Mohsa. Jego połysk jest opisywany jako jedwabisty, co jest typowe dla minerałów o włóknistej budowie. Jest przeświecający. Gęstość obliczona wynosi 3.19 g/cm³. ## Barwy i odmiany Okruschyt występuje w odcieniach od bladożółtego do żółtawobiałego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty na hałdach historycznej kopalni rud żelaza i manganu Glücksstern w Gottlob, w górach Fichtelgebirge (Bawaria, Niemcy). Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2013 roku. Nazwa honoruje Martina Okruscha (ur. 1934), niemieckiego mineraloga i petrologa, profesora Uniwersytetu w Würzburgu, za jego wkład w badania geologii i mineralogii północnej Bawarii, w tym rejonu Fichtelgebirge.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Jedwabisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.19
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną okruschytu jest jego forma występowania: niemal wyłącznie promieniste, sferyczne agregaty złożone z drobnych, igiełkowych kryształów. Charakterystyczny jest również jedwabisty połysk, bladożółta barwa oraz występowanie w paragenezie z innymi rzadkimi arsenianami. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi minerałami o włóknistym pokroju i promienistych agregatach, takimi jak wavellit czy niektóre zeolity. Odróżnienie wymaga analizy chemicznej (EDS/WDS) w celu potwierdzenia obecności wapnia, manganu, berylu i arsenu. Kontekst geologiczny (współwystępowanie z innymi arsenianami manganu) jest również ważną wskazówką. ## Formy kryształów Kryształy są wydłużone, igiełkowe lub listewkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {010}. Zawsze występują w postaci promienistych, sferulitycznych agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Okruschyt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku procesów hydrotermalnych lub wietrzenia w obrębie złóż rud manganu i żelaza, które zawierają również beryl. W lokalizacji typowej (Gottlob) powstał w niskotemperaturowych warunkach hydrotermalnych w szczelinach kwarcytów zawierających hausmannit i braunit. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi, często rzadkimi, minerałami. W lokalizacji typowej znaleziono go w towarzystwie kolfanitu, hausmannitu, braunitu, kwarcu, barytu, hematytu, svabitu i flinkitu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania okruschytu na świecie jest jego lokalizacja typowa: historyczna kopalnia Glücksstern w Gottlob, niedaleko Tröstau w górach Fichtelgebirge, Górna Frankonia, Bawaria, Niemcy.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te, które posiadają dobrze wykształcone, kompletne i nieuszkodzone sferyczne agregaty, wyraźnie odcinające się od skały macierzystej (matrycy). Wielkość agregatów oraz intensywność barwy również wpływają na atrakcyjność okazu. Ze względu na ekstremalną rzadkość, każdy, nawet niewielki, fragment z widocznymi agregatami jest wartościowy. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Glücksstern w Niemczech. Materiał kolekcjonerski jest niezwykle trudny do zdobycia i pojawia się na rynku bardzo sporadycznie, zwykle pochodząc ze starych kolekcji lub od lokalnych poszukiwaczy specjalizujących się w mineralogii tego regionu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy okruschytu są niezwykle delikatne i kruche. Należy unikać czyszczenia mechanicznego, w tym używania szczoteczek. Jeśli czyszczenie jest absolutnie konieczne, można ostrożnie użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości, aby usunąć luźny kurz. Kontakt z wodą jest niewskazany ze względu na możliwą rozpuszczalność i delikatność agregatów. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i uderzenia - promieniste agregaty mogą się łatwo rozpaść. Nie należy go wystawiać na działanie wysokich temperatur. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, które chronią przed wibracjami, kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Nie nadaje się do ekspozycji w otwartych gablotach, gdzie jest narażony na dotyk lub kurz.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej