Ohtaniite
Wzór chemiczny: Mg<sub>3</sub>(Si<sub>0.5</sub>☐<sub>0.5</sub>)Si<sub>2</sub>O<sub>8</sub>
Ohtaniit to ekstremalnie rzadki minerał z grupy wadsleyitu, znajdowany wyłącznie jako mikroskopijne inkluzje w supergłębokich diamentach.
Opis
## Charakterystyka Ohtaniit jest krzemianem magnezu należącym do grupy wadsleyitu. To minerał o ogromnym znaczeniu naukowym, ponieważ jego istnienie potwierdza procesy zachodzące w płaszczu Ziemi. Występuje wyłącznie jako mikroskopijne, bezbarwne, anhedralne (nieforemne) ziarna uwięzione wewnątrz naturalnych diamentów pochodzących z bardzo dużych głębokości. Wielkość pojedynczych ziaren nie przekracza 150 mikrometrów, co czyni je niewidocznymi gołym okiem. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na występowanie jedynie w formie drobnych inkluzji, większość właściwości fizycznych nie została określona. Jest minerałem bezbarwnym. Jego gęstość, obliczona na podstawie składu chemicznego i struktury krystalicznej, wynosi 3,35 g/cm³. ## Barwy i odmiany Znane są jedynie bezbarwne okazy ohtaniitu. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje profesora Eijiego Ohtaniego (ur. 1947) z Uniwersytetu Tohoku w Japonii, w uznaniu jego wkładu w dziedzinie fizyki minerałów i badań nad warunkami panującymi w głębi Ziemi. Ohtaniit został oficjalnie zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2017 roku. Miejscem typowym (locus typicus) są złoża diamentów w rejonie Juína w stanie Mato Grosso w Brazylii. ## Zastosowania Ohtaniit nie ma żadnych zastosowań komercyjnych ani przemysłowych. Jego znaczenie jest czysto naukowe, dostarczając bezcennych informacji o składzie i warunkach panujących w strefie przejściowej płaszcza Ziemi.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja ohtaniitu jest niemożliwa bez zaawansowanego sprzętu analitycznego. Rozpoznanie opiera się na analizie chemicznej (mikrosonda elektronowa) oraz strukturalnej (spektroskopia Ramana, dyfrakcja elektronowa) przeprowadzonej na inkluzji wewnątrz diamentu. Wizualnie jest nierozróżnialny od innych bezbarwnych inkluzji. ## Odróżnianie od podobnych Najbardziej podobnym minerałem jest wadsleyit, z którym ohtaniit jest blisko spokrewniony. Odróżnienie wymaga precyzyjnej analizy składu chemicznego i struktury krystalicznej, ponieważ ohtaniit stanowi uwodniony wariant wadsleyitu o specyficznej budowie. ## Formy kryształów Ohtaniit tworzy wyłącznie bardzo małe, nieregularne, anhedralne ziarna. Nie zaobserwowano jego prawidłowo wykształconych kryształów.
Środowisko geologiczne
## Geneza Ohtaniit jest minerałem ultrawysokociśnieniowym. Powstaje w warunkach panujących w strefie przejściowej płaszcza Ziemi, na głębokościach od 410 do 660 kilometrów. Zostaje uwięziony jako inkluzja podczas wzrostu diamentu, a następnie jest gwałtownie transportowany na powierzchnię przez magmy kimberlitowe. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami wysokociśnieniowymi, które również tworzą inkluzje w tych samych "supergłębokich" diamentach. Należą do nich między innymi wadsleyit, majoryt oraz żelazo rodzime. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania ohtaniitu na świecie są aluwialne złoża diamentów w rejonie Juína, w stanie Mato Grosso w Brazylii.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Okazy ohtaniitu nie podlegają standardowym kryteriom oceny kolekcjonerskiej, ponieważ nie są przedmiotem handlu. Ich wartość jest czysto naukowa. Za "okaz" uważa się diament zawierający zidentyfikowaną i udokumentowaną inkluzję ohtaniitu. Najcenniejsze są te, które zawierają również inne rzadkie minerały płaszcza Ziemi, tworząc unikalne zespoły mineralne. ## Popularne stanowiska Jedyne znane stanowisko, z którego pochodzą okazy, to rejon Juína w Brazylii. Diamenty stamtąd są znane na całym świecie z zawierania unikalnych inkluzji minerałów supergłębokich.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Minerał ten występuje wyłącznie jako inkluzja w diamencie i nie jest możliwe jego wydobycie ani bezpośrednie czyszczenie. Wszelkie czynności pielęgnacyjne dotyczą wyłącznie diamentu-gospodarza. ## Czego unikać Jakakolwiek próba mechanicznego lub chemicznego dotarcia do inkluzji ohtaniitu spowoduje jej bezpowrotne zniszczenie. Należy chronić diament-gospodarz przed uszkodzeniami, ekstremalnymi zmianami temperatury i agresywnymi chemikaliami. ## Przechowywanie Okazy diamentów z inkluzjami ohtaniitu są unikatowymi obiektami naukowymi. Przechowuje się je w specjalistycznych kolekcjach badawczych, chroniąc przed wszelkimi czynnikami mogącymi uszkodzić diament.