Nyerereite
Wzór chemiczny: Na₂Ca(CO₃)₂
Nyerereit to rzadki węglan sodu i wapnia, znany z występowania w unikalnych lawach karbonatytowych wulkanu Ol Doinyo Lengai w Tanzanii.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3
- Barwa
- Colourless
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 2.41
- Łupliwość
- Good on {010}, imperfect on {100} and {001}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną nyerereitu jest jego niestabilność w warunkach atmosferycznych. Świeżo zebrany, przezroczysty minerał w ciągu kilku godzin lub dni staje się biały, mętny i kruchy. Gwałtownie reaguje z kwasami, wydzielając dwutlenek węgla. Jego występowanie jest praktycznie ograniczone do jednego miejsca na świecie. ## Odróżnianie od podobnych Nyerereit współwystępuje z innym rzadkim węglanem, gregoryitem, który jest jeszcze bardziej niestabilny. W formie zwietrzałej może przypominać kalcyt lub inne białe węglany, jednak jego geneza i ekstremalna nietrwałość są unikalne. Od kalcytu odróżnia go niższa twardość i specyficzne środowisko powstawania. ## Formy kryształów Tworzy pseudoheksagonalne, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często ułożone w promieniste agregaty. Występuje również w postaci ziarnistych mas i jako składnik skały (karbonatytu).
Środowisko występowania
## Geneza Nyerereit jest minerałem pochodzenia magmowego. Krystalizuje bezpośrednio z unikalnej, niskotemperaturowej (około 500-600°C) lawy natrokarbonatytowej, która jest produktem erupcji wulkanu Ol Doinyo Lengai w Tanzanii. Jest to jedyny aktywny wulkan na świecie emitujący tego typu lawę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w ścisłym związku z gregoryitem, który jest dominującym składnikiem świeżej lawy karbonatytowej. Towarzyszą mu również sylwin, halit, fluorapatyt, magnetyt oraz minerały z grupy flogopitu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i znaczącym miejscem występowania nyerereitu na świecie jest wulkan Ol Doinyo Lengai, zlokalizowany w Wielkim Rowie Afrykańskim w północnej Tanzanii.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów są okazy świeże, zachowujące przezroczystość i oryginalną formę krystaliczną. Ze względu na ekstremalną niestabilność minerału, takie okazy są niemal niemożliwe do zdobycia i utrzymania poza specjalistycznymi laboratoriami. W kolekcjach spotyka się głównie pseudomorfozy po nyerereicie lub okazy, które uległy już przemianie, tracąc swój pierwotny wygląd. Wartość ma przede wszystkim wartość naukowa i dokumentacyjna próbki pochodzącej z tak unikalnej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest wulkan Ol Doinyo Lengai w Tanzanii. Pozyskiwanie materiału jest bardzo trudne i niebezpieczne ze względu na aktywność wulkaniczną.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazów nyerereitu absolutnie nie wolno czyścić na mokro. Kontakt z wodą, nawet w postaci pary wodnej, prowadzi do jego szybkiego rozkładu. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne, mechaniczne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy unikać przede wszystkim wilgoci i wody. Minerał jest higroskopijny i łatwo absorbuje wodę z otoczenia, co powoduje jego chemiczną przemianę w inne, bardziej stabilne minerały (np. pirssonit, gaylussyt). Należy go chronić przed zmianami temperatury, bezpośrednim światłem słonecznym oraz wszelkimi chemikaliami. ## Przechowywanie Przechowywanie nyerereitu jest bardzo trudne i wymaga specjalnych warunków. Najlepszym rozwiązaniem jest trzymanie okazów w hermetycznie zamkniętych pojemnikach (np. typu "perky box") wraz ze środkiem pochłaniającym wilgoć (np. żelem krzemionkowym). Niektórzy kolekcjonerzy przechowują go zanurzonego w parafinie lub oleju mineralnym, aby odciąć dostęp powietrza i wilgoci.