Nuffieldite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>Cu<sup>1+</sup><sub>1.4</sub>(Pb<sup>2+</sup><sub>0.4</sub>Bi<sup>3+</sup><sub>0.4</sub>Sb<sup>3+</sup><sub>0.2</sub>)Bi<sup>3+</sup><sub>2</sub>S<sup>2-</sup><sub>7</sub>

Niezwykle rzadki, ołowiano-miedziano-bizmutowy siarkosól o metalicznym połysku, tworzący drobne, igiełkowe kryształy.

## Charakterystyka Nuffieldyt to bardzo rzadki minerał z grupy siarkosoli, będący złożonym siarczkiem ołowiu, miedzi, bizmutu i antymonu. Występuje w postaci bardzo małych, igiełkowych lub listewkowych kryształów, które często tworzą promieniste lub splątane agregaty. Jego barwa jest ołowianoszara do stalowoszarej, a na świeżych powierzchniach przełamu wykazuje silny, metaliczny połysk. Ze względu na swój skład i rzadkość, jest minerałem interesującym głównie dla naukowców i wyspecjalizowanych kolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Kryształy nuffieldytu są nieprzezroczyste i wykazują silny metaliczny połysk. Minerał jest stosunkowo miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą około 2.5, co oznacza, że można go zarysować miedzianym drutem. Jest również dość gęsty z uwagi na wysoką zawartość ołowiu i bizmutu. ## Barwy i odmiany Nuffieldyt jest minerałem o stałej, charakterystycznej barwie. Występuje w odcieniach ołowianoszarych i stalowoszarych. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1967 roku przez P. W. Kingstona. Jego nazwa honoruje profesora Edwarda Wilfreda Nuffielda (1914–2002), kanadyjskiego mineraloga z Uniwersytetu w Toronto, w uznaniu jego wkładu w badania nad siarkosolami. ## Zastosowania Nuffieldyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
7.04
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja nuffieldytu w terenie jest praktycznie niemożliwa bez specjalistycznego sprzętu. W kolekcji można go wstępnie rozpoznać po ołowianoszarej barwie, metalicznym połysku i charakterystycznych, drobnych, igiełkowych kryształach, często tworzących agregaty. Pewne rozpoznanie wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Nuffieldyt można pomylić z wieloma innymi siarkosolami o podobnym wyglądzie, takimi jak aikinit, bizmutynit, jamesonit czy inne rzadkie siarkosole z grupy aikinitu. Odróżnienie go od tych minerałów na podstawie cech wizualnych jest niewiarygodne i wymaga specjalistycznych badań laboratoryjnych. ## Formy kryształów Nuffieldyt tworzy wydłużone, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, często o przekroju kwadratowym lub prostokątnym. Kryształy te zazwyczaj występują w postaci promienistych lub splątanych skupień i agregatów. Rzadko spotyka się pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Nuffieldyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kwarcowych, które przecinają zmienione skały wulkaniczne (andezyty). Tworzy się w warunkach relatywnie niskich temperatur, krystalizując z roztworów bogatych w ołów, miedź, bizmut, antymon i siarkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi siarczkami i siarkosolami. W lokalizacji typowej (Alice Arm, Kolumbia Brytyjska, Kanada) znaleziono go w towarzystwie aikinitu, bizmutynitu, kasyterytu, kowellinu, matyldytu, pirytu, sfalerytu, chalkopirytu oraz kwarcu. ## Lokalizacje Nuffieldyt jest minerałem ekstremalnie rzadkim, znanym zaledwie z kilku miejsc na świecie. Najważniejsze z nich to: * **Kanada** - Alice Arm w Kolumbii Brytyjskiej (lokalizacja typowa). * **Szwecja** - kopalnia Falun w regionie Dalarna. * **Japonia** - kopalnia Iimori w prefekturze Wakayama.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijny rozmiar kryształów, każdy uwierzytelniony okaz nuffieldytu jest cenny dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów. Najwyżej cenione są okazy, na których widoczne są dobrze wykształcone, choćby najmniejsze, igiełkowe kryształy, najlepiej w asocjacji z innymi rzadkimi minerałami. Bogactwo skupień i kontrast z minerałem macierzystym (np. z kwarcem) podnoszą wartość wizualną i kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądanym i historycznie najważniejszym stanowiskiem jest lokalizacja typowa w Alice Arm w Kanadzie. Okazy z tego miejsca są klasykami i stanowią wzorzec dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy nuffieldytu są niezwykle delikatne i rzadkie, dlatego ich czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Jeśli jest to konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia luźnego kurzu. Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z wodą czy środkami chemicznymi. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, zasadami i wszelkimi rozpuszczalnikami. Minerał jest miękki i kruchy, podatny na uszkodzenia mechaniczne. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na działanie ultradźwięków. Długotrwała ekspozycja na wilgotne powietrze może prowadzić do jego powolnego utleniania. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym, stabilnym środowisku, najlepiej w zamykanym pudełku kolekcjonerskim (typu "micromount"), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na zawartość ołowiu, po każdym kontakcie z minerałem należy umyć ręce.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej