Northupite
Wzór chemiczny: Na₃Mg(CO₃)₂Cl
Northupit to rzadki ewaporatowy minerał z grupy węglanów, tworzący charakterystyczne, regularne kryształy o kształcie ośmiościanu.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3.5-4
- Barwa
- Colourless, pale yellow, grey, brown; colourless in transmitted light
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- None
- Przełam
- Conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Isometric
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najbardziej charakterystyczną cechą northupitu jest jego regularna, ośmiościenna forma kryształów. Rozpoznanie ułatwia również jego niska twardość oraz gwałtowna reakcja z kwasami (burzenie). Występowanie w środowisku ewaporatowym, w asocjacji z innymi solnymi minerałami, jest silną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Northupit bywa mylony z innymi minerałami ewaporatowymi o podobnym pokroju, takimi jak shortyt, z którym często współwystępuje. Shortyt krystalizuje jednak w układzie rombowym i ma inne kąty między ścianami. Od halitu (soli kamiennej) odróżnia go forma kryształów (ośmiościany zamiast sześcianów) oraz brak słonego smaku. ## Formy kryształów Northupit krystalizuje w układzie regularnym, tworząc niemal wyłącznie kryształy o formie idealnych ośmiościanów {111}. Rzadziej spotykane są formy będące kombinacją ośmiościanu i sześcianu. Kryształy występują jako pojedyncze, wrośnięte w masę skalną osobniki.
Środowisko występowania
## Geneza Northupit jest minerałem pochodzenia ewaporatowego. Powstaje w wyniku wytrącania się z silnie zasolonych, alkalicznych wód jeziornych w warunkach suchego i gorącego klimatu. Tworzy się bezpośrednio w osadach dennych (iłach, mułach) bogatych w węglany i chlorki. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej współwystępuje z innymi ewaporatami, takimi jak trona, termonatryt, pirssonit, gaylussyt, shortyt, a także z halitem i borytem. Często jest znajdowany jako wrostki w kryształach trony lub shortytu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko northupitu to Searles Lake w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii, USA, gdzie został odkryty. Znajdowany jest również w innych suchych jeziorach, m.in. w Deep Spring Lake (Kalifornia), w formacji Green River (stany Wyoming i Utah, USA), a także w słonych jeziorach w Tanzanii (Jezioro Natron) i Ugandzie (Jezioro Katwe).
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy northupitu to te z ostrymi, dobrze wykształconymi i dużymi kryształami o regularnym, ośmiościennym kształcie. Ważna jest również przezroczystość - przeświecające lub przezroczyste kryształy są rzadsze i bardziej pożądane niż nieprzezroczyste. Okazy, na których kryształy northupitu są wyeksponowane na matrycy skalnej lub kontrastują z innymi minerałami (np. z shortytem), są szczególnie atrakcyjne. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z Searles Lake w Kalifornii oraz z formacji Green River w Wyoming, USA. Te lokalizacje dostarczają największych i najlepiej uformowanych kryształów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy northupitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą, nawet destylowaną, może prowadzić do jego częściowego lub całkowitego rozpuszczenia. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na wilgoć, dlatego nie powinien być przechowywany w wilgotnych pomieszczeniach. Jest również kruchy i podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie northupitu w suchym miejscu, najlepiej w szczelnie zamykanym pojemniku (np. pudełku typu "membrane box") lub w towarzystwie pochłaniacza wilgoci (żelu krzemionkowego). Należy chronić go przed kurzem i gwałtownymi zmianami temperatury.