Norilskite

Wzór chemiczny: (Pd,Ag)<sub>7</sub>Pb<sub>4</sub>

Norilskit to zdyskredytowana nazwa materiału, który okazał się mieszaniną minerałów, pierwotnie opisanego jako stop palladu, srebra i ołowiu z rejonu Norylska.

## Charakterystyka Norilskit to nazwa, która została zdyskredytowana w 2022 roku przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA). Pierwotnie opisywano go jako rzadki minerał z grupy metali rodzimych i ich stopów. Materiał ten występuje w postaci bardzo małych, nieregularnych ziaren o metalicznym połysku, rozproszonych w rudach siarczkowych. Jest nieprzezroczysty, a jego barwa opisywana była jako stalowoszara z żółtawym odcieniem. Badania wykazały, że materiał uznawany za norilskit jest w rzeczywistości mechaniczną mieszaniną co najmniej dwóch innych minerałów, w tym zvyagintsevitu (Pd₃Pb). W związku z tym norilskit nie jest uznawany za odrębny, samodzielny gatunek mineralny. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na to, że norilskit jest mieszaniną, jego właściwości fizyczne nie zostały jednoznacznie i wiarygodnie określone. Charakteryzuje się metalicznym połyskiem i jest całkowicie nieprzezroczysty. Inne dane, takie jak twardość czy gęstość, nie są podawane dla zdyskredytowanego materiału. ## Barwy i odmiany Opisywany materiał ma stalowoszarą barwę, często z wyraźnym żółtawym lub kremowym odcieniem. Nie wyróżnia się żadnych odmian, ponieważ nie jest to jednorodny minerał. ## Historia i nazwa Nazwa "norilskit" pochodzi od miejsca jego pierwszego znalezienia – złóż miedziowo-niklowych w rejonie Norylska na Półwyspie Tajmyr w Rosji. Materiał został opisany po raz pierwszy w 1997 roku. W 2022 roku, na podstawie wniosku IMA 22-C, nazwa została oficjalnie zdyskredytowana, gdy ponowne badania wykazały, że jest to polimineralna mieszanina, a nie pojedyncza faza krystaliczna.

Właściwości

Połysk
Metallic
Przezroczystość
Opaque

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja materiału pierwotnie opisywanego jako norilskit jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Rozpoznanie wymaga analizy chemicznej w mikrosondzie elektronowej (EDS/WDS) w celu określenia składu i wykazania, że jest to mieszanina różnych faz mineralnych. Wizualnie jest on niemożliwy do odróżnienia od wielu innych towarzyszących mu minerałów kruszcowych. ## Odróżnianie od podobnych W obrazie mikroskopowym rud (w świetle odbitym) jest podobny do wielu innych platynowców i metali rodzimych, takich jak zvyagintsevit, polarit, inne stopy palladu i ołowiu, a także srebronośne odmiany złota. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie składu chemicznego. ## Formy kryształów Nie tworzy kryształów. Występuje wyłącznie w formie drobnych, nieregularnych ziaren, skupień lub cienkich żyłek o rozmiarach rzędu mikrometrów, najczęściej na granicach ziaren innych minerałów, głównie siarczków.

Środowisko występowania

## Geneza Norilskit jest związany z magmowymi złożami siarczków miedzi i niklu, które powstały w wyniku krystalizacji magmy bazaltowej w obrębie dużych intruzji maficznych i ultramaficznych. Minerały z grupy platynowców (PGM) krystalizują w późnych etapach tego procesu, często jako ostatnie fazy wypełniające przestrzenie między wcześniej wykrystalizowanymi siarczkami. ## Asocjacje mineralne Materiał ten współwystępuje z głównymi siarczkami rud miedzi i niklu, takimi jak chalkopiryt, pentlandyt, kubanit i troilit. Towarzyszą mu również liczne inne, rzadkie minerały z grupy platynowców, w tym zvyagintsevit (którego jest składnikiem), polarit, maslovit, a także rodzime srebro i złoto. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania materiału opisanego jako norilskit są złoża Talnakh (Tałnach) i Oktyabrskoye (Oktiabrskoje) w rejonie Norylska, na Syberii w Rosji. Jest to lokalizacja typowa dla tego zdyskredytowanego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Norilskit nie jest minerałem kolekcjonerskim. Został zdyskredytowany jako gatunek mineralny i występuje jedynie w postaci mikroskopijnych wrostków w rudach, które nie mają wartości estetycznej ani rynkowej dla kolekcjonerów. Zainteresowanie nim ogranicza się wyłącznie do badań naukowych. ## Ceny rynkowe Brak rynku dla tego materiału. Nie występuje w obrocie handlowym. ## Popularne stanowiska Jedyne znane stanowisko (Norylsk, Rosja) ma znaczenie wyłącznie naukowe, a nie kolekcjonerskie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Kwestia czyszczenia nie ma praktycznego zastosowania. Norilskit jest zdyskredytowanym minerałem występującym wyłącznie w postaci mikroskopijnych ziaren w obrębie litej skały (rudy) i nie tworzy okazów kolekcjonerskich, które wymagałyby pielęgnacji. ## Czego unikać Ponieważ materiał ten jest badany wyłącznie w warunkach laboratoryjnych w formie wypolerowanych zgładów, nie ma zaleceń dotyczących unikania określonych czynników w warunkach kolekcjonerskich. ## Przechowywanie Okazy skał zawierające mikroskopijne wrostki dawnego "norilskitu" powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, typowych dla zbiorów naukowych i systematycznych – w suchym miejscu, z dala od zanieczyszczeń chemicznych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej