Noonkanbahite

Wzór chemiczny: KNaBaTi<sup>4+</sup><sub>2</sub>(Si<sub>4</sub>O<sub>12</sub>)O<sub>2</sub>

Noonkanbahite to bardzo rzadki minerał z grupy cyklokrzemianów, znajdowany w lamproitach, wyróżniający się złożonym składem chemicznym.

## Charakterystyka Noonkanbahite jest niezwykle rzadkim minerałem tytanowo-krzemianowym, należącym do grupy tytanokrzemianów o strukturze podobnej do batisytu. Występuje w postaci bardzo małych, pryzmatycznych kryształów, zwykle o wielkości poniżej 1 mm, wrastających w inne minerały. Jego kryształy są wydłużone i często mają pokrój listewkowy lub igiełkowy. Ze względu na swój rozmiar i sposób występowania, jest minerałem dostępnym głównie dla zaawansowanych mikrokolekcjonerów i instytucji naukowych. ## Właściwości fizyczne Kryształy noonkanbahitu wykazują połysk określany jako szklisty do żywicznego. Minerał jest kruchy i ma twardość około 6 w skali Mohsa. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 3,75 g/cm³. ## Barwy i odmiany Noonkanbahite ma charakterystyczną, głęboką czerwonobrązową barwę. Jest przeświecający do niemal nieprzezroczystego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1985 roku przez A. L. Bishopa, I. C. Fitzgeralda, G. M. K. Lawrance'a i A. J. Criddle'a. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - stacji hodowli owiec Noonkanbah w regionie Kimberley w Australii Zachodniej, na terenie której znajduje się lamproitowa intruzja Wolgidee Hills, będąca lokalizacją typową. ## Zastosowania Noonkanbahite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako unikatowy członek grupy tytanokrzemianów.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Szklisty do żywicznego
Rysa
Jasnobrązowa
Gęstość
3.75
Łupliwość
Dobra wzdłuż {100} i {210}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Prześwitujący do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja noonkanbahitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak analiza EDS/WDS (spektroskopia dyspersji energii/długości fali) w celu potwierdzenia jego unikalnego składu chemicznego (obecność potasu, sodu, baru, tytanu i krzemu) oraz dyfrakcja rentgenowska. Wizualnie, w skali mikro, można go podejrzewać na podstawie czerwonobrązowej barwy i pryzmatycznego pokroju w obrębie lamproitów z Wolgidee Hills. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi rzadkimi tytanokrzemianami występującymi w tym samym środowisku, takimi jak priderit czy jeppeit. Priderit ma podobną barwę, ale krystalizuje w układzie tetragonalnym. Jeppeit również ma podobny skład, ale inną strukturę. Ostateczne rozróżnienie wymaga analizy chemicznej i strukturalnej. ## Formy kryształów Noonkanbahite tworzy drobne, pryzmatyczne kryształy, wydłużone zgodnie z jedną z osi krystalograficznych. Zazwyczaj występują jako pojedyncze, izolowane kryształy lub niewielkie skupienia wrastające w inne minerały skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Noonkanbahite jest minerałem magmowym, krystalizującym jako późna faza w bogatych w potas i tytan, nienasyconych krzemionką skałach wulkanicznych, jakimi są lamproity. Powstaje w warunkach wysokiej temperatury i specyficznego składu chemicznego magmy. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla lamproitów z Wolgidee Hills. Do jego najważniejszych asocjacji należą priderit, jeppeit, wadeit, shcherbakovit, richteryt, perrait oraz szkliwo wulkaniczne. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania noonkanbahitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - intruzja lamproitowa Wolgidee Hills, położona w pobliżu Fitzroy Crossing w regionie Kimberley w Australii Zachodniej.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów noonkanbahitu ocenia się przede wszystkim na podstawie wielkości i wykształcenia kryształów, co jest rzadkością. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie widocznymi, ostro zakończonymi pryzmatycznymi kryształami, nawet jeśli mają one ułamki milimetra. Kontrast z otaczającymi minerałami (matrycą) również podnosi wartość estetyczną. Czystość i intensywność czerwonobrązowej barwy są cechami drugorzędnymi. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów noonkanbahitu jest jego typowa lokalizacja w Wolgidee Hills w Australii Zachodniej. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, okazy z noonkanbahitem (zwykle mikromontowania) nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie zanieczyszczenia, takie jak kurz, należy usuwać wyłącznie za pomocą gruszki fotograficznej lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, w tym kwasami i zasadami. Nie należy używać myjek ultradźwiękowych. Okazów nie wolno podgrzewać ani wystawiać na nagłe zmiany temperatury. Należy chronić je przed bezpośrednim, długotrwałym działaniem światła słonecznego. ## Przechowywanie Okazy z noonkanbahitem powinny być przechowywane w specjalistycznych pudełkach do mikromontowań, które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Przechowywać w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od źródeł wibracji i światła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej