Nollmotzite

Wzór chemiczny: Mg[U₅+(U₆+O₂)₂O₄F₃]·₄H₂O

Nollmotzite to niezwykle rzadki minerał uranylu, wyróżniający się unikalnym składem chemicznym zawierającym magnez i fluor.

## Charakterystyka Nollmotzite jest minerałem wtórnym z grupy uranylu, występującym w postaci bardzo małych, listewkowatych lub igiełkowych kryształów, które tworzą promieniste agregaty lub rozetki. Kryształy rzadko przekraczają 0.2 mm długości. Ze względu na swój skład chemiczny, zawierający uran, minerał ten jest radioaktywny. ## Właściwości fizyczne Kryształy wykazują silny pleochroizm - zmieniają barwę w zależności od kierunku obserwacji, od niemal bezbarwnej do bladożółtej. Połysk jest szklisty. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, wiele właściwości fizycznych, jak twardość czy gęstość, nie zostało precyzyjnie określonych. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w kolorze żółtym do zielonkawożółtego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nollmotzite został opisany jako nowy minerał w 2023 roku przez Travisa A. Oldsa i współautorów. Nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - hałdy dawnej kopalni uranu w pobliżu miejscowości Nollmotz, w gminie Strengberg w Dolnej Austrii. Jest to jedyne znane miejsce występowania tego minerału na świecie (lokalizacja typowa). ## Zastosowania Nollmotzite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, mikroskopijne rozmiary i niedawne odkrycie, ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Połysk: Vitreous
Rysa: Pale yellow
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja Nollmotzite w praktyce jest niemożliwa bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS). Wstępną wskazówką może być żółta barwa, pokrój kryształów i współwystępowanie z innymi wtórnymi minerałami uranu w znanej lokalizacji. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi wtórnymi minerałami uranylu o żółtej barwie, takimi jak schoepit, metaschoepit czy compreignacit, które mogą tworzyć podobne agregaty. Pewne rozróżnienie wymaga specjalistycznego sprzętu laboratoryjnego. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, listewkowate lub igiełkowe kryształy, zazwyczaj zgrupowane w promieniste agregaty, rozetki lub chaotyczne skupienia na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Nollmotzite jest minerałem wtórnym, który powstaje w strefie utleniania (wietrzenia) złóż uranu. Powstaje w wyniku oddziaływania wód gruntowych na pierwotne minerały uranowe, takie jak uraninit, w obecności magnezu i fluoru pochodzących ze skał otaczających. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym współwystępuje z innymi minerałami uranylu, takimi jak schoepit, compreignacit, rutherfordyn, a także z kwarcem, fluorytem i kalcytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania na świecie jest hałda dawnej, niewielkiej kopalni uranu w pobliżu Nollmotz, Strengberg, Dolna Austria, Austria.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopowy charakter, każdy okaz jest cenny dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów. Najwyżej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, bogatymi agregatami krystalicznymi, dobrze widocznymi pod mikroskopem, na kontrastującej matrycy skalnej. Wielkość agregatów i estetyka rozmieszczenia na skale macierzystej są kluczowymi czynnikami. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa w Austrii. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie trudny do zdobycia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy traktować z najwyższą ostrożnością. Czyszczenie nie jest zalecane ze względu na ekstremalną kruchość i niewielki rozmiar kryształów. W razie absolutnej konieczności można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości w celu usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz jakichkolwiek naprężeń mechanicznych. Jako minerał uranu, jest radioaktywny - należy ograniczyć ekspozycję i unikać wdychania pyłu. Zawsze myj ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Przechowywać w stabilnym, suchym środowisku, w szczelnym pojemniku (np. typu "micromount") z odpowiednim oznaczeniem o radioaktywności. Należy trzymać go z dala od innych minerałów, które mogą być wrażliwe na promieniowanie (np. dymny kwarc, niektóre fluoryty).

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej