Nizamoffite

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup>Zn<sup>2+</sup><sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>4</sub>

Nizamoffit to bardzo rzadki, uwodniony fosforan manganu i cynku, tworzący bezbarwne, pryzmatyczne kryształy z jednego miejsca na świecie.

## Charakterystyka Nizamoffit jest uwodnionym fosforanem cynku i manganu, należącym do minerałów wtórnych. Tworzy bezbarwne i przezroczyste kryształy o pokroju pryzmatycznym lub tabliczkowym, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Najczęściej występuje w formie promienistych lub wachlarzowatych agregatów, złożonych z drobnych, igiełkowych kryształów. Ze względu na swój niewielki rozmiar, jest klasyfikowany jako minerał mikromorfologiczny (tzw. mikrominerał). ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest w pełni przezroczysty. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3.5, co czyni go stosunkowo miękkim i podatnym na zarysowania. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej to 3.41 g/cm³. ## Barwy i odmiany Nizamoffit jest znany wyłącznie w jednej odmianie barwnej – jest bezbarwny. Nie odnotowano występowania zabarwionych kryształów ani nie wyróżniono żadnych jego odmian handlowych czy gemmologicznych. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2012 roku, a jego opis opublikowano rok później. Nazwa nizamoffit honoruje Williama "Billa" Nizamoffa, amerykańskiego kolekcjonera i badacza minerałów, za jego wkład w poznanie mineralogii pegmatytów w stanie New Hampshire, USA. Miejscem typowym (jedynym znanym) jest kopalnia Palermo No. 1 w North Groton. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, nizamoffit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
3.41
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi nizamoffitu są jego bezbarwne, pryzmatyczne kryształy tworzące promieniste agregaty, szklisty połysk oraz występowanie w paragenezie z innymi wtórnymi fosforanami. Kluczową wskazówką diagnostyczną jest jednak jego pochodzenie – minerał ten znany jest wyłącznie z jednego stanowiska na świecie. ## Odróżnianie od podobnych Nizamoffit może być mylony z innymi bezbarwnymi, wtórnymi fosforanami występującymi w pegmatytach, takimi jak hopeit czy fosfofyllit. Hopeit ma bardzo podobny wygląd i krystalizuje w tym samym układzie rombowym. Pewne rozróżnienie tych minerałów w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwe i wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna. ## Formy kryształów Kryształy są pryzmatyczne, często wydłużone, o przekroju zbliżonym do kwadratu. Zwykle tworzą wachlarzowate, rozbieżne grupy i promieniste agregaty, w których poszczególne igły zrastają się ze sobą.

Środowisko występowania

## Geneza Nizamoffit jest minerałem wtórnym, powstającym w późnych stadiach procesów hydrotermalnych w złożonych pegmatytach granitowych. Tworzy się w wyniku przemian i wietrzenia wcześniejszych, pierwotnych minerałów fosforanowych, takich jak tryfylit, w warunkach niskiej temperatury. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich, wtórnych fosforanów. Do jego najczęstszych asocjacji należą hopeit, fosfofyllit i scholzyt. Współwystępuje także z kwarcem i innymi pospolitymi minerałami pegmatytowymi. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania nizamoffitu na świecie jest jego lokalizacja typowa – kopalnia Palermo No. 1 w miejscowości North Groton, w hrabstwie Grafton, w stanie New Hampshire, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów nizamoffitu, będącego mikrominerałem, ocenia się na podstawie kilku kryteriów. Najwyżej cenione są okazy z ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi i w pełni przezroczystymi kryształami. Atrakcyjność podnosi estetyczny układ kryształów, na przykład w formie idealnie symetrycznego, promienistego agregatu. Ważna jest również wielkość – im większe i bogatsze skupienie kryształów, tym okaz jest cenniejszy. Kontrastująca matryca skalna może dodatkowo podnieść wartość wizualną. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane i dostępne w kolekcjach okazy nizamoffitu pochodzą z jednego miejsca na świecie: kopalni Palermo No. 1 w New Hampshire, USA. Jest to jedyne stanowisko, z którego pozyskiwano ten minerał.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy nizamoffitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka i wody destylowanej. Ze względu na niską twardość i delikatną strukturę agregatów, należy unikać silnego strumienia wody i jakiegokolwiek szorowania. Myjki ultradźwiękowe są absolutnie niewskazane. ## Czego unikać Jako minerał uwodniony, nizamoffit może być wrażliwy na wysoką temperaturę, która grozi jego dehydratacją i zniszczeniem struktury. Należy chronić go przed kontaktem z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Ze względu na miękkość, trzeba unikać kontaktu z twardszymi minerałami, aby zapobiec zarysowaniom. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszym sposobem przechowywania jest umieszczenie okazu w zamykanym, wyściełanym pudełku typu "micromount", które chroni go przed kurzem, światłem i uszkodzeniami mechanicznymi. Nie należy wystawiać go na bezpośrednie działanie promieni słonecznych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej