Nitromagnesite

Wzór chemiczny: Mg(N<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>)<sub>2</sub>·6H<sub>2</sub>O

Nitromagnezyt to rozpuszczalny w wodzie, uwodniony azotan magnezu, tworzący wykwity i naskorupienia w suchych jaskiniach i kopalniach.

## Charakterystyka Nitromagnezyt jest uwodnionym azotanem magnezu, występującym w postaci delikatnych, igiełkowych lub włoskowych kryształów. Zazwyczaj tworzy jedwabiste, włókniste agregaty, naskorupienia oraz wykwity na ścianach jaskiń, w kopalniach i na powierzchniach skalnych w suchym, osłoniętym środowisku. Ze względu na swoją dużą rozpuszczalność w wodzie, jest minerałem nietrwałym i rzadko zachowuje się w warunkach innych niż bardzo niska wilgotność. Kryształy są bezbarwne lub białe, często z jedwabistym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 2. Ma niski ciężar właściwy, około 1.55 g/cm³. Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku. Jest przezroczysty do przeświecającego, a jego połysk określa się jako szklisty, w przypadku agregatów włóknistych - jedwabisty. Jest silnie higroskopijny i łatwo rozpuszcza się w wodzie, co jest jego kluczową cechą. ## Barwy i odmiany Nitromagnezyt jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa nitromagnezyt nawiązuje bezpośrednio do jego składu chemicznego - zawiera azot (łac. *nitrogenium*) i magnez. Jest to jeden z minerałów azotanowych znanych od dawna, powstający w specyficznych warunkach, często w miejscach związanych z materią organiczną (np. guano nietoperzy). ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, nietrwałość i niewielkie nagromadzenia, nitromagnezyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach jaskiniowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
1.55
Łupliwość
Doskonała według {010}
Przełam
Nieregularny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną nitromagnezytu jest jego natychmiastowa i całkowita rozpuszczalność w wodzie. Występowanie w postaci delikatnych, białych, igiełkowych lub włóknistych wykwitów w suchych jaskiniach lub starych wyrobiskach górniczych jest bardzo charakterystyczne. Jest bardzo miękki i w dotyku przypomina watę szklaną. ## Odróżnianie od podobnych Nitromagnezyt można pomylić z innymi rozpuszczalnymi azotanami lub siarczanami tworzącymi wykwity, takimi jak nitrokalcyt, epsomit czy gips. Od nitrokalcytu różni się składem chemicznym (magnez zamiast wapnia), co wymaga analizy chemicznej. Od epsomitu i gipsu (siarczany) można go odróżnić testami chemicznymi na obecność jonów azotanowych. W praktyce kluczowe jest środowisko występowania i skrajna higroskopijność. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj igiełkowe lub włoskowe, wydłużone zgodnie z jedną osią. Najczęściej tworzy skupienia włókniste, promieniste agregaty, a także delikatne naskorupienia i wykwity na powierzchni skał.

Środowisko występowania

## Geneza Nitromagnezyt jest minerałem wtórnym, powstającym w procesie ewaporacji (odparowywania) roztworów bogatych w jony magnezu i azotany. Tworzy się w suchych, osłoniętych od deszczu miejscach, takich jak jaskinie, szczeliny skalne i stare wyrobiska górnicze. Źródłem azotanów są często procesy bakteryjnego rozkładu materii organicznej, zwłaszcza odchodów zwierzęcych (np. guana nietoperzy lub ptaków), które reagują z minerałami magnezowymi w skałach (np. dolomitem, magnezytem). ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi podobnymi, rozpuszczalnymi minerałami ewaporacyjnymi, takimi jak nitrokalcyt, epsomit, gips, a także z kalcytem i dolomitem, stanowiącymi skałę macierzystą. ## Lokalizacje Nitromagnezyt jest znajdowany w wielu jaskiniach i suchych regionach na całym świecie. Do znanych lokalizacji należą m.in. jaskinie w stanie Kentucky (np. Jaskinia Mamucia), Tennessee i Alabama w USA, a także w jaskiniach i kopalniach w Europie, np. we Włoszech (okolice Wezuwiusza) i w Niemczech.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska nitromagnezytu zależy przede wszystkim od obfitości i formy kryształów. Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, długimi igłami lub bogatymi, "puszystymi" agregatami włóknistymi pokrywającymi fragment skały macierzystej. Ważna jest także czystość (śnieżnobiały kolor) i brak uszkodzeń mechanicznych, co jest trudne do osiągnięcia ze względu na delikatność minerału. ## Popularne stanowiska Klasyczne i cenione okazy pochodzą z systemów jaskiniowych w stanach Kentucky i Tennessee w USA, gdzie minerał ten był eksploatowany na niewielką skalę w XIX wieku do produkcji prochu strzelniczego.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Nitromagnezyt jest ekstremalnie rozpuszczalny w wodzie, dlatego **nigdy nie wolno czyścić go wodą ani żadnymi płynami**. Jedyną bezpieczną metodą jest bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego, suchego pędzelka lub delikatnego strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością powietrza, która spowoduje rozpuszczenie i zniszczenie okazu. Minerał jest bardzo miękki i kruchy, podatny na najmniejsze uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed wszelkimi chemikaliami. ## Przechowywanie Okazy nitromagnezytu muszą być przechowywane w warunkach o kontrolowanej, bardzo niskiej wilgotności. Najlepszym rozwiązaniem jest szczelny pojemnik (np. typu "perky box") z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Należy unikać ekspozycji na otwartym powietrzu.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej