Nitrocalcite
Wzór chemiczny: Ca(N⁵⁺O₃)₂(H₂O)₄
Uwodniony azotan wapnia, tworzący wykwity i naloty w jaskiniach oraz na skałach wapiennych w suchym klimacie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 1-2
- Barwa
- White, grey; colourless in transmitted light
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 1.90
- Łupliwość
- observed
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Nitrokalcyt najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznym występowaniu w postaci jedwabistych, włóknistych wykwitów w suchych jaskiniach i na skałach wapiennych. Kluczowe cechy diagnostyczne to ekstremalna miękkość, rozpuszczalność w wodzie (okaz "topi się" w kontakcie z wilgocią) oraz słony, gorzki smak. Jest również bardzo lekki. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi rozpuszczalnymi azotanami lub siarczanami tworzącymi wykwity, takimi jak nitronatryt, niter (saletra potasowa) czy gips. Od gipsu odróżnia go natychmiastowa rozpuszczalność w wodzie. Od nitru i nitronatrytu można go odróżnić na podstawie testów chemicznych na obecność wapnia, choć w warunkach polowych jest to trudne. Charakterystyczne jedwabiste, igiełkowe skupienia są jednak dość typowe dla nitrokalcytu. ## Formy kryształów Bardzo rzadko tworzy widoczne, wydłużone, igiełkowe kryształy o przekroju rombowym, należące do układu jednoskośnego. Zazwyczaj występuje w formie skupień włóknistych, promienistych agregatów, naskorupień i sypkich wykwitów.
Środowisko występowania
## Geneza Nitrokalcyt jest minerałem pochodzenia wtórnego. Powstaje w wyniku reakcji roztworów bogatych w azotany z bogatymi w wapń skałami, takimi jak wapienie i marmury, lub z betonem i zaprawą murarską. Azotany pochodzą z rozkładu materii organicznej (np. odchodów nietoperzy - guana w jaskiniach) lub z procesów bakteryjnych w glebie. Krystalizuje poprzez odparowanie wody w suchych, osłoniętych miejscach. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami jaskiniowymi i azotanami, takimi jak niter (saletra potasowa), nitronatryt, gips, epsomit, a także kalcyt i aragonit. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska znajdują się w suchych jaskiniach na całym świecie. Występuje w wielu jaskiniach stanu Kentucky (USA), w tym w słynnej Jaskini Mamuciej. Znajdowany jest również w jaskiniach we Włoszech (np. w pobliżu Wezuwiusza), Hiszpanii, Rosji (Ural), a także w suchych regionach Chile (pustynia Atakama) i w Południowej Afryce.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, widocznymi kryształami w formie igiełkowych lub włosowatych skupień, co jest dużą rzadkością. Atrakcyjne są również bogate, "puszyste" wykwity pokrywające znaczną powierzchnię skały macierzystej. Czystość (śnieżnobiała barwa) i brak uszkodzeń delikatnych włókien są kluczowe. Okaz musi być stabilny i odpowiednio zabezpieczony przed wilgocią. ## Popularne stanowiska Klasyczne i cenione okazy pochodzą z jaskiń w Kentucky, USA. Materiał z jaskiń hiszpańskich oraz z rejonu Wezuwiusza we Włoszech również jest znany wśród kolekcjonerów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Minerał jest ekstremalnie rozpuszczalny w wodzie i bardzo delikatny. Absolutnie nie wolno czyścić go wodą ani żadnymi płynami. Jedyną dopuszczalną metodą jest bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia suchego powietrza pod niskim ciśnieniem. ## Czego unikać Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z wodą, alkoholem i innymi płynami, które natychmiast go rozpuszczą. Jest bardzo higroskopijny, więc musi być chroniony przed wilgocią z powietrza. Należy unikać zmian temperatury i przechowywania w wilgotnych pomieszczeniach. Jest bardzo miękki i kruchy, podatny na najmniejsze uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy nitrokalcytu wymagają przechowywania w hermetycznie zamkniętych pojemnikach (np. typu "perky box") z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Ekspozycja powinna odbywać się wyłącznie w szczelnych gablotach z kontrolowaną, niską wilgotnością.