Nitrobarite

Wzór chemiczny: Ba(N<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>)<sub>2</sub>

Nitrobaryt to rzadki, rozpuszczalny w wodzie azotan baru, tworzący bezbarwne lub białe kryształy w układzie regularnym.

## Charakterystyka Nitrobaryt jest naturalnie występującym azotanem baru. Tworzy zazwyczaj niewielkie, dobrze wykształcone kryształy o pokroju regularnym, najczęściej w formie sześcianów i ośmiościanów. Występuje również w postaci krystalicznych nalotów, skupień ziarnistych lub naskorupień. Jest minerałem kruchym, o szklistym połysku. Ze względu na swoją dużą rozpuszczalność w wodzie, zachowane okazy są rzadkością. ## Właściwości fizyczne Twardość nitrobarytu w skali Mohsa wynosi około 3, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim. Charakteryzuje się szklistym połyskiem oraz przezroczystością do przeświecania. Mimo składu chemicznego typowego dla minerałów lekkich, jego gęstość jest stosunkowo wysoka i wynosi około 3,24 g/cm³, co jest efektem obecności ciężkiego baru. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny lub biały. Czasami bywa zabarwiony na odcienie szarości lub żółci przez domieszki i inkluzje. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nitrobaryt został po raz pierwszy opisany w 1866 roku przez niemieckiego mineraloga Augusta Breithaupta. Jego nazwa nawiązuje bezpośrednio do składu chemicznego - członu "nitro" od grupy azotanowej (nitratowej) oraz "baryt" od greckiego słowa *barys* oznaczającego "ciężki", w nawiązaniu do obecności baru. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niestabilność w wilgotnym środowisku, nitrobaryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego, będąc cennym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.24
Łupliwość
Doskonała według {111}
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną nitrobarytu jest jego bardzo wysoka rozpuszczalność w wodzie - niewielki odłamek rozpuści się w kropli wody. W terenie można go rozpoznać po regularnej formie kryształów (jeśli są widoczne), stosunkowo dużej gęstości jak na minerał solny oraz miękkości. Występuje w specyficznych, suchych środowiskach, takich jak jaskinie czy stare kopalnie w klimacie pustynnym. ## Odróżnianie od podobnych Nitrobaryt można pomylić z innymi rozpuszczalnymi azotanami, takimi jak nitratyn (azotan sodu) czy nitrokalcyt (uwodniony azotan wapnia). Nitratyn krystalizuje w układzie trygonalnym, a nitrokalcyt w jednoskośnym. Od halitu (soli kamiennej) odróżnia go brak słonego smaku i wyższa gęstość. Test płomienia może być pomocny - bar barwi płomień na charakterystyczny, bladozielony kolor. ## Formy kryształów Nitrobaryt krystalizuje w układzie regularnym, tworząc najczęściej kryształy o formie sześcianu lub ośmiościanu, a także ich kombinacje. Często spotykany jest w postaci skupień ziarnistych i krystalicznych naskorupień na skałach.

Środowisko występowania

## Geneza Nitrobaryt jest minerałem wtórnym, powstającym w warunkach skrajnie suchego, pustynnego klimatu. Tworzy się jako produkt reakcji roztworów bogatych w azotany z skałami zawierającymi bar. Źródłem azotanów są najczęściej rozkładające się substancje organiczne, np. guano nietoperzy lub ptaków. Powstaje w formie wykwitów i naskorupień na ścianach jaskiń, w szczelinach skalnych oraz w starych, suchych wyrobiskach górniczych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi azotanami i siarczanami powstającymi w podobnych warunkach, takimi jak nitratyn, nitrokalcyt, gips oraz inne rzadkie, rozpuszczalne sole. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania nitrobarytu jest kopalnia Santa Ana w pobliżu Taltal, w regionie Antofagasta w Chile - jest to jego lokalizacja typowa. Znany jest również z kilku miejsc w Stanach Zjednoczonych, między innymi z rejonu Tooele w stanie Utah.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska nitrobarytu jest nierozerwalnie związana z jego rzadkością. Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami, osadzone na trwałym podłożu skalnym. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem - nawet kilkumilimetrowe, ale dobrze uformowane sześciany lub ośmiościany są uważane za wartościowe. Ze względu na niestabilność minerału, ważny jest także stan zachowania okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Chile (Taltal), skąd znane są najlepsze na świecie kryształy tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Nitrobaryt jest bardzo silnie rozpuszczalny w wodzie, dlatego pod żadnym pozorem nie wolno go czyścić na mokro. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie miękkiego, suchego pędzelka lub bardzo delikatnego strumienia sprężonego powietrza. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wszelkimi płynami. Minerał jest także higroskopijny, co oznacza, że chłonie wilgoć z powietrza, dlatego należy chronić go przed wilgotnym otoczeniem. Niewskazane są również gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy nitrobarytu wymagają szczególnych warunków przechowywania. Najlepiej trzymać je w szczelnym, hermetycznym pojemniku (np. pudełku typu "membrane box" lub zamykanym klaserze) wraz ze środkiem pochłaniającym wilgoć (np. żelem krzemionkowym). Należy unikać eksponowania na otwartym powietrzu.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej