Niobophyllite

Wzór chemiczny: K<sub>2</sub>NaFe<sup>2+</sup><sub>7</sub>(Nb<sup>5+</sup>,Ti<sup>4+</sup>)<sub>2</sub>(Si<sub>4</sub>O<sub>12</sub>)<sub>2</sub>O<sub>2</sub>(OH)<sub>4</sub>(O,F)

Niobofyllit to rzadki krzemian z grupy astrofyllitów, charakteryzujący się brązową barwą i blaszkowym pokrojem kryształów.

## Charakterystyka Niobofyllit jest złożonym krzemianem należącym do grupy astrofyllitów. Tworzy tabliczkowe lub blaszkowe kryształy, często zebrane w promieniste lub gwiaździste agregaty, które mogą być częściowo lub całkowicie wrośnięte w skałę macierzystą. Jego wygląd jest bardzo podobny do astrofyllitu, z którym jest blisko spokrewniony i często współwystępuje. ## Właściwości fizyczne Kryształy niobofyllitu wykazują doskonałą jednokierunkową łupliwość, co powoduje, że łatwo dzielą się na cienkie, elastyczne blaszki. Połysk jest szklisty do metalicznego lub submetalicznego, szczególnie widoczny na powierzchniach łupliwości. Minerał jest nieprzezroczysty lub przeświecający w cienkich odłamkach. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 3-4, a gęstość waha się od 3,36 do 3,42 g/cm³. ## Barwy i odmiany Niobofyllit ma charakterystyczną brązową, brązowożółtą lub czerwonobrązową barwę. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1963 roku przez E. I. Semenova, M. E. Kazakovą i R. A. Aleksandrovą na podstawie materiału z masywu Łowoziero na Półwyspie Kolskim w Rosji. Jego nazwa nawiązuje do dominacji niobu w składzie chemicznym oraz do jego blaszkowej budowy (z greckiego *phyllon* - liść), podkreślając jednocześnie jego podobieństwo do astrofyllitu.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Szklisty do metalicznego
Rysa
Żółtawobrązowa
Gęstość
3.36-3.42
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Niobofyllit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznych, gwiaździstych lub promienistych agregatach o brązowej barwie, wrośniętych w jasne skały alkaliczne (nefelinowe sjenity). Kluczową cechą jest blaszkowy pokrój kryształów i doskonała łupliwość w jednym kierunku. ## Odróżnianie od podobnych Niobofyllit jest wizualnie niemal identyczny z astrofyllitem. Odróżnienie tych dwóch minerałów bez zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS) jest praktycznie niemożliwe. Zazwyczaj niobofyllit ma nieco jaśniejszy, bardziej żółtawy lub czerwonawy odcień brązu w porównaniu do często ciemniejszego, brązowozłotego astrofyllitu, ale nie jest to regułą. Kupletskit również jest podobny, ale ma zazwyczaj ciemniejszą, niemal czarną barwę. ## Formy kryształów Kryształy są tabliczkowe lub blaszkowate, o pokroju listwowym. Najczęściej tworzą promieniste, gwiaździste lub pierzaste skupienia. Rzadziej występują jako pojedyncze, wrośnięte w skałę blaszki.

Środowisko występowania

## Geneza Niobofyllit jest minerałem magmowym, krystalizującym w późnych stadiach z wysoko zróżnicowanych, niedosyconych krzemionką magm alkalicznych. Występuje głównie w nefelinowych sjenitach i ich pegmatytach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami alkalicznymi. Typowe asocjacje obejmują mikroklin, nefelin, eudialit, lorenzenit, murmanit, lamprofyllit oraz, co najważniejsze, astrofyllit, z którym tworzy ciągły szereg izomorficzny. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje niobofyllitu znajdują się w Rosji, w alkalicznych masywach Półwyspu Kolskiego (Łowoziero i Chibiny). Znany jest również z kompleksu Puklen w południowej Grenlandii oraz z Mont Saint-Hilaire w Quebecu w Kanadzie, gdzie występuje w sjenitowych pegmatytach.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dużymi, dobrze uformowanymi, promienistymi agregatami ("gwiazdami") niobofyllitu, silnie kontrastującymi z jasnym tłem skalnym (zazwyczaj białym nefelinem lub albitem). Wysoko oceniana jest intensywna, czerwonobrązowa barwa i wyraźny połysk blaszek. Kompletność i symetria agregatów znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Najlepsze jakościowo okazy, stanowiące wzorzec dla tego minerału, pochodzą z pegmatytów w masywach Łowoziero i Chibiny na Półwyspie Kolskim w Rosji. Materiał z Mont Saint-Hilaire w Kanadzie i Puklen na Grenlandii jest również poszukiwany, choć często występuje w formie mniejszych kryształów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy niobofyllitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na blaszkowatą budowę i niską twardość, należy unikać mycia pod bieżącą wodą, która mogłaby uszkodzić delikatne agregaty. Jeśli konieczne jest użycie płynu, zaleca się wodę destylowaną i bardzo delikatne osuszanie. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą reagować z minerałem. Niobofyllit jest kruchy i wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne, dlatego należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. Nie należy go czyścić ultradźwiękami. ## Przechowywanie Okazy, szczególnie te z dobrze wykształconymi, promienistymi agregatami, najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby zapobiec fizycznym uszkodzeniom. Należy chronić je przed kurzem i wilgocią.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej