Nioboaeschynite-(Nd)

Wzór chemiczny: Nd(Nb,Ti)<sub>2</sub>(O,OH)<sub>6</sub>

Nioboeszynit-(Nd) to rzadki minerał z grupy tlenków, zawierający niob i neodym, tworzący pryzmatyczne kryształy o smolistym połysku.

## Charakterystyka Nioboeszynit-(Nd) jest złożonym tlenkiem niobu, tytanu i neodymu, należącym do grupy eszynitu. Minerał ten tworzy zazwyczaj niewielkie, pryzmatyczne lub tabliczkowe kryształy, często o słabo wykształconych ścianach. Jego powierzchnia bywa matowa lub pokryta nalotem w wyniku przemian. Jest minerałem nieprzezroczystym, o ciemnej, niemal czarnej barwie. ## Właściwości fizyczne Charakteryzuje się twardością w zakresie 5-6 w skali Mohsa i znaczną gęstością, wynoszącą około 5.1 g/cm³. Połysk jest najczęściej smolisty do szklistego na świeżych powierzchniach przełamu. Minerał jest kruchy, a jego przełam ma charakter muszlowy lub podmuszlowy. ## Barwy i odmiany Nioboeszynit-(Nd) występuje w kolorze od brązowoczarnego do czarnego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji niobu (Niobo-) i neodymu (-Nd) oraz do jego związku strukturalnego z grupą eszynitu. Został opisany po raz pierwszy przez A.V. Voloshina, Y.P. Menshikova, L.I. Polezhaeva i E.N. Feklicheva w 1992 roku na podstawie materiału z masywu Chibiny w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, nioboeszynit-(Nd) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców badających pegmatyty i złoża pierwiastków ziem rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-6
Połysk
Smolisty
Rysa
Brązowoszara
Gęstość
5.1
Łupliwość
Niedostrzegalna
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Nioboeszynit-(Nd) jest trudny do identyfikacji wizualnej. Jego cechy diagnostyczne to czarna barwa, smolisty połysk, duża gęstość, muszlowy przełam oraz występowanie w pegmatytach alkalicznych. Często jest metamiktyczny (zdegradowany przez własną promieniotwórczość). Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia rentgenowska (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi czarnymi, ciężkimi minerałami z grupy eszynitu, pirochloru czy kolumbitu, takimi jak eszynit-(Y), nioboeszynit-(Y) czy samarskit-(Y). Odróżnienie od nich jest możliwe niemal wyłącznie na podstawie analizy składu chemicznego w celu określenia dominującego pierwiastka ziem rzadkich (w tym przypadku neodymu) i stosunku niobu do tytanu. ## Formy kryształów Tworzy słabo wykształcone, pryzmatyczne lub tabliczkowe kryształy, często o zaokrąglonych krawędziach. Występuje również w formie nieregularnych ziaren wrośniętych w skałę.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał magmowy, powstający w późnych stadiach krystalizacji pegmatytów alkalicznych, szczególnie tych związanych z masywami nefelinowo-sjenitowymi. Krystalizuje w środowisku bogatym w pierwiastki ziem rzadkich (REE), niob i tytan. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami takimi jak albit, mikroklin, nefelin, eudialit, lorenzenit, murmanit, loparyt-(Ce) oraz innymi minerałami z grupy eszynitu. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska tego minerału znajdują się w Rosji, w alkalicznych masywach Półwyspu Kolskiego, zwłaszcza w masywie Chibiny (góra Njorkpachk - miejsce typowe) i Łowozierskim. Są to jedyne potwierdzone lokalizacje, z których pochodzą dobrze zbadane okazy.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazu zależy przede wszystkim od stopnia wykształcenia kryształów. Najbardziej cenione są ostre, dobrze uformowane kryształy, nawet niewielkich rozmiarów. Ważna jest również asocjacja z innymi, kontrastującymi minerałami (np. białym albitem). Czystość i barwa mają mniejsze znaczenie, gdyż minerał jest z natury nieprzezroczysty i czarny. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich są pegmatyty z masywów Chibiny i Łowozierskiego na Półwyspie Kolskim w Rosji. Okazy z innych lokalizacji nie są znane na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki lub pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na możliwą obecność pierwiastków promieniotwórczych, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po kontakcie z minerałem. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi, w tym kwasami, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Nie należy go podgrzewać ani poddawać ultradźwiękom. Minerał jest kruchy i wrażliwy na uderzenia. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie w stabilnych warunkach, w zamkniętym pudełku klaserowym, z dala od wilgoci i bezpośredniego światła słonecznego. Okazy powinny być odizolowane od innych minerałów, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej