Nikischerite
Wzór chemiczny: NaFe<sup>2+</sup><sub>6</sub>Al<sub>3</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>18</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>12</sub>
Nikischeryt to bardzo rzadki minerał z grupy wermlandytu, tworzący charakterystyczne, tabliczkowe kryształy o heksagonalnym zarysie i zielonej barwie.
Opis
## Charakterystyka Nikischeryt jest uwodnionym siarczanem sodu, żelaza i glinu, należącym do grupy wermlandytu. Jest żelazowym (Fe²⁺) analogiem magnezowego wermlandytu. Tworzy cienkie do grubych, tabliczkowe kryształy o wyraźnym, sześciobocznym zarysie. Kryształy te często występują w postaci rozet, wachlarzowatych skupień lub pakietów o budowie listewkowej. Jego najbardziej charakterystyczną cechą wizualną jest intensywna, zielona lub żółtozielona barwa. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2. Na powierzchniach łupliwości wykazuje perłowy połysk. Jest przeświecający. Gęstość obliczona dla nikischerytu to 2,45 g/cm³. ## Barwy i odmiany Nikischeryt występuje w odcieniach od zielonego do żółtozielonego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 2002 roku przez D. K. Teertstrę, P. C. Piilonena, L. A. Groat i R. C. Petersona. Jego nazwa honoruje Anthony’ego „Tony’ego” J. Nikischera (ur. 1953), amerykańskiego handlarza minerałami, założyciela Excalibur Mineral Corporation i kolekcjonera, w uznaniu jego wkładu w mineralogię. Miejscem typowym jest obszar Palabana w Zambii. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, nikischeryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami pozwalającymi na identyfikację nikischerytu są jego charakterystyczny pokrój w formie sześciobocznych, tabliczkowych kryształów, intensywnie zielona barwa, perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości oraz bardzo niska twardość. Ważnym wskaźnikiem jest również jego specyficzne środowisko występowania i minerały towarzyszące. ## Odróżnianie od podobnych Nikischeryt może być mylony z innymi zielonymi minerałami o pokroju tabliczkowym lub blaszkowym, takimi jak wermlandyt, niektóre chloryty czy miki. Od wermlandytu, który jest jego magnezowym analogiem, różni się zazwyczaj intensywniejszą, bardziej zieloną barwą. Od miki i chlorytów odróżnia go idealnie heksagonalny zarys kryształów i brak elastyczności blaszek. Reakcja na kwasy również może być pomocna w odróżnieniu od niektórych krzemianów. ## Formy kryształów Kryształy nikischerytu są tabliczkowe, o sześciobocznym zarysie, co odpowiada jego trygonalnej symetrii. Występują pojedynczo, w równoległych zrostach, a najczęściej tworzą agregaty w formie rozet, wachlarzy lub skupień listewkowych.
Środowisko geologiczne
## Geneza Nikischeryt jest minerałem wtórnym, powstającym w warunkach niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych. Na stanowisku typowym w Zambii został znaleziony w pustkach w obrębie skał skapolitowo-flogopitowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z pirytem, pirotynem, chalkopirytem, skapolitem, flogopitem i apatytem. ## Lokalizacje Nikischeryt jest minerałem ekstremalnie rzadkim. Jedynym znaczącym i historycznie potwierdzonym miejscem jego występowania, skąd pochodzi niemal całość materiału kolekcjonerskiego, jest jego lokalizacja typowa - rejon Palabana, dystrykt Mfuwe, w Zambii.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy nikischerytu charakteryzują się ostro zarysowanymi, dobrze wykształconymi kryształami o heksagonalnym kształcie. Ważna jest również intensywność i nasycenie zielonej barwy. Szczególnie poszukiwane są estetyczne kompozycje, takie jak idealnie uformowane rozety kryształów, osadzone na niewielkiej matrycy skalnej. Wielkość kryształów i ich skupień również znacząco wpływa na wartość. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest stanowisko typowe w rejonie Palabana w Zambii. Okazy z tej lokalizacji są uważane za klasyczne dla tego gatunku.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Nikischeryt jest minerałem bardzo miękkim i delikatnym. Do usuwania kurzu najlepiej używać sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego, suchego pędzelka. Należy unikać czyszczenia na mokro, a jeśli jest to absolutnie konieczne, stosować wodę destylowaną w bardzo krótkim kontakcie, natychmiast osuszając okaz. ## Czego unikać Jako uwodniony siarczan, jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia struktury. Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Ze względu na niską twardość jest podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy nikischerytu należy przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od źródeł ciepła i wilgoci. Najbezpieczniejszym sposobem jest trzymanie go w zamykanym pudełku typu „membrane box” lub w klaserze, co chroni go przed kurzem, uszkodzeniami i nagłymi zmianami otoczenia.