Nielsenite

Wzór chemiczny: PdCu₃

Nielsenit to bardzo rzadki, naturalnie występujący stop palladu i miedzi, tworzący mikroskopijne wrostki w skałach magmowych.

## Charakterystyka Nielsenit jest naturalnym stopem (międzymetalicznym związkiem) palladu i miedzi. Występuje w postaci niezwykle małych, anhedralnych (nieforemnych) ziaren, zwykle o wielkości od 1 do 35 mikrometrów. Obserwowany jest jako wrostki w innych minerałach, głównie w bornicie. Z powodu mikroskopijnej wielkości jego cechy wizualne są trudne do oceny bez specjalistycznego sprzętu. W świetle odbitym ma stalowoszary kolor. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na mikroskopijny rozmiar ziaren, wiele właściwości fizycznych nielsenitu nie zostało dokładnie zbadanych. Jest minerałem nieprzezroczystym o czarnej rysie. Twardość i gęstość nie zostały zmierzone. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednorodny i nie wykazuje zróżnicowania barwnego. Jego jedyną znaną barwą jest stalowoszara. Nie tworzy odmian. ## Historia i nazwa Nielsenit został zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2018 roku. Jego nazwa honoruje Troelsa F.D. Nielsena (ur. 1948), duńskiego geologa i petrologa, za jego znaczący wkład w badania intruzji Skaergaard w Grenlandii, gdzie minerał ten został odkryty. Opisany został przez zespół badaczy, w tym Chrisa J. Stanleya. ## Zastosowania Nielsenit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary. Ma wyłącznie znaczenie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Połysk: Metaliczny
Rysa: Black
Gęstość: 0
Łupliwość: Brak
Przełam: None observed
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja nielsenitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga analizy w świetle odbitym przy użyciu mikroskopu polaryzacyjnego oraz potwierdzenia składu chemicznego za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) lub dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na występowanie w postaci mikroskopijnych, stalowoszarych ziaren, może być mylony z wieloma innymi nieprzezroczystymi minerałami kruszcowymi, takimi jak inne minerały z grupy platynowców (PGM) czy siarczki. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Nielsenit tworzy wyłącznie bardzo małe, anhedralne (nieforemne) ziarna, najczęściej jako wrostki w bornicie. Nie zaobserwowano jego automorficznych (dobrze wykształconych) kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Nielsenit powstaje w późnych stadiach krystalizacji magmy w obrębie dużych, zróżnicowanych intruzji magmowych typu warstwowego. Krystalizuje z resztkowych, bogatych w miedź i pierwiastki z grupy platynowców (PGE) stopów siarczkowych w warunkach niskiej fugatywności siarki. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w ścisłej asocjacji z bornitem (jako wrostki), chalkopirytem, digenitem, chalkozynem, skaergaardytem (PdCu) oraz innymi, nienazwanymi jeszcze fazami Pd-Cu-Au-Sn. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania nielsenitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - intruzja Skaergaard, w pobliżu fiordu Kangerlussuaq na wschodnim wybrzeżu Grenlandii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z nielsenitem jest oceniana wyłącznie na podstawie jakości skały macierzystej i bogactwa asocjacji mineralnej. Sam nielsenit jest niewidoczny gołym okiem. Najwyżej cenione są próbki z potwierdzoną analitycznie obecnością minerału, pochodzące bezpośrednio z lokalizacji typowej i zawierające bogate paragenezy innych rzadkich minerałów. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest intruzja Skaergaard w Grenlandii. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle trudny do zdobycia i dostępny niemal wyłącznie w obiegu instytucji naukowych i wśród bardzo wyspecjalizowanych kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy zawierające nielsenit, ze względu na jego mikroskopijną naturę i występowanie w postaci wrostków w innych minerałach, nie wymagają i nie powinny być poddawane czyszczeniu. Każda próba mechanicznego lub chemicznego czyszczenia może zniszczyć delikatne ziarna minerału lub skałę macierzystą. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich chemikaliów, ultradźwięków oraz gwałtownych zmian temperatury. Okaz macierzysty, w którym tkwi nielsenit, powinien być chroniony przed uszkodzeniami mechanicznymi i ścieraniem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamykanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami fizycznymi. Etykieta z dokładną lokalizacją i identyfikacją jest kluczowa.