Nielsbohrite

Wzór chemiczny: K(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>3</sub>As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>(OH)<sub>4</sub>·H<sub>2</sub>O

Nielsbohryt to bardzo rzadki, radioaktywny minerał uranylu i arsenu, tworzący mikroskopijne, żółte kryształy o pokroju tabliczkowym.

## Charakterystyka Nielsbohryt jest uwodnionym arsenianem potasu i uranylu. Występuje w postaci niezwykle małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.2 mm długości. Kryształy te są zwykle przezroczyste do przeświecających i charakteryzują się jasnożółtą barwą oraz szklistym połyskiem. Ze względu na swój skład chemiczny, minerał ten jest silnie radioaktywny. ## Właściwości fizyczne Kryształy nielsbohrytu są zbyt małe, aby precyzyjnie określić ich twardość, jednak szacuje się ją na około 2 w skali Mohsa. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.63 g/cm³. Minerał wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Nielsbohryt występuje w jednolitym, jasnożółtym kolorze. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 2002 roku przez P. C. Burns, K. A. Hughes, J. B. Parise i Y. Lee. Jego nazwa honoruje Nielsa Bohra (1885–1962), duńskiego fizyka i laureata Nagrody Nobla, za jego fundamentalny wkład w zrozumienie struktury atomu i mechaniki kwantowej. Typowa lokalizacja (miejsce pierwszego znalezienia) to kopalnia Krunkelbach w Menzenschwand, w niemieckim Schwarzwaldzie. ## Zastosowania Nielsbohryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego oraz stanowi cenny nabytek dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
4.63
Łupliwość
Doskonała według {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Nielsbohryt jest rozpoznawany na podstawie swojego charakterystycznego wyglądu: mikroskopijnych, jasnożółtych, tabliczkowych kryształów występujących w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami uranu. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego silna radioaktywność. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) lub spektroskopia chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi wtórnymi minerałami uranylu o żółtej barwie, takimi jak metaautunit, uranofan czy studtyt. Odróżnienie "gołym okiem" jest praktycznie niemożliwe. Nielsbohryt wyróżnia się specyficzną formą kryształów (cienkie tabliczki) oraz unikalnym składem chemicznym (obecność potasu i arsenu), co wymaga potwierdzenia laboratoryjnego. ## Formy kryształów Kryształy nielsbohrytu mają pokrój cienkich, prostokątnych tabliczek lub listewek, często spłaszczonych zgodnie z płaszczyzną łupliwości. Zwykle tworzą niewielkie, luźne skupienia lub narastają na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Nielsbohryt jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania złóż uranu. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych minerałów uranowych, takich jak uraninit, w obecności roztworów bogatych w arsen i potas. Powstaje w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia, często w pustkach i szczelinach skał. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu. W typowej lokalizacji (kopalnia Krunkelbach) znaleziono go w towarzystwie uraninitu, hematytu, kwarcu, a także innych rzadkich arsenianów uranylu, takich jak metakahlerit, uranospinit i heinrichit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i szczegółowo opisanym miejscem występowania nielsbohrytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Krunkelbach (Grube Krunkelbach) w pobliżu Menzenschwand w Schwarzwaldzie (Badenia-Wirtembergia, Niemcy). Jest to historyczna kopalnia uranu, znana z występowania wielu rzadkich i unikalnych minerałów wtórnych.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów nielsbohrytu ocenia się przede wszystkim na podstawie wielkości i wykształcenia kryształów, co jest rzadkością. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie widocznymi, ostrymi, nieuszkodzonymi kryształami o intensywnej, żółtej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność interesujących minerałów towarzyszących. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, większość okazów jest przeznaczona dla kolekcjonerów typu "micromount". ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Krunkelbach w Niemczech. Materiał z tej lokalizacji jest ekstremalnie rzadki i poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych i uranowych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów nielsbohrytu generalnie nie powinno się czyścić. Kryształy są ekstremalnie małe, kruche i wrażliwe na wszelkie manipulacje mechaniczne. Jakikolwiek kontakt z wodą lub innymi chemikaliami może je uszkodzić. W razie konieczności, kurz można usunąć bardzo ostrożnie za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi środkami chemicznymi. Minerał jest kruchy i wrażliwy na wstrząsy oraz ultradźwięki. Jako minerał wtórny, jest niestabilny w zmiennych warunkach wilgotności. Ze względu na zawartość uranu, jest silnie radioaktywny - należy ograniczyć ekspozycję i unikać wdychania pyłu. ## Przechowywanie Nielsbohryt musi być przechowywany w specjalistycznych warunkach. Zalecane jest szczelne, zamykane pudełko typu "micromount", które chroni przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy go trzymać z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu przez promieniowanie. Przechowywać w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła. Ze względu na radioaktywność, powinien być przechowywany w miejscu niedostępnym dla dzieci i zwierząt, najlepiej w wentylowanym pomieszczeniu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej