Nickelzippeite

Wzór chemiczny: Ni²⁺₂(U⁶⁺O₂)₆(S⁶⁺O₄)₃(OH)₁₀·₁₆H₂O

Niklowy siarczan uranylu z grupy zippeitu, tworzący charakterystyczne, żółte do brązowożółtych naloty i agregaty.

## Charakterystyka Nikelozippeit jest uwodnionym siarczanem uranylu i niklu, należącym do grupy zippeitu. Występuje w postaci drobnoziarnistych, ziemistych lub pylastych nalotów i skupień, a także w formie agregatów o strukturze listewkowej lub rozetowej. Jego kryształy są bardzo małe, zwykle mikroskopijnej wielkości, co sprawia, że rzadko są widoczne gołym okiem. Minerał ten jest produktem utleniania uraninitu i innych minerałów uranu w obecności siarczków niklu. ## Właściwości fizyczne Nikelozippeit charakteryzuje się twardością w zakresie 5-5.5 w skali Mohsa. Jest przeświecający i wykazuje intensywną, żółtozieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). Jest minerałem silnie radioaktywnym ze względu na wysoką zawartość uranu. ## Barwy i odmiany Typowe barwy nikelozippeitu obejmują odcienie od żółtopomarańczowego, przez żółty, do brązowożółtego i jasnobrązowego. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, zatwierdzona w 1976 roku, nawiązuje do jego składu chemicznego (zawartości niklu) oraz do związku strukturalnego z zippeitem. Został on po raz pierwszy opisany na podstawie materiału z historycznego złoża Jáchymov (St. Joachimsthal) w Czechach, które jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w niewielkich ilościach, nikelozippeit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranu oraz minerałach rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5-5.5
Gęstość: 0
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Nikelozippeit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej, intensywnej żółtozielonej fluorescencji w świetle UV. Jego typowa forma występowania to ziemiste, pylaste naloty o żółtej lub brązowożółtej barwie, często na uraninicie lub skale macierzystej. Silna radioaktywność jest kluczową cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy zippeitu (np. zippeitem, kobaltozippeitem, magnezjozippeitem) oraz innymi wtórnymi minerałami uranu jak uranofan czy autunit. Odróżnienie od członków grupy zippeitu jest zazwyczaj niemożliwe bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS). Od autunitu różni się słabszą i inną strukturą krystaliczną (autunit tworzy wyraźne, tabliczkowe kryształy). ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne kryształy o pokroju listewkowym lub igiełkowym, które łączą się w rozetowe, sferulityczne lub włókniste agregaty. Najczęściej spotykany jest w postaci ziemistych i pylastych nalotów na powierzchni skał.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uranu. Tworzy się w wyniku reakcji kwaśnych, bogatych w siarczany wód (powstałych z utleniania siarczków, np. pirytu) z pierwotnymi minerałami uranu (głównie uraninitem) w obecności jonów niklu, pochodzących z wietrzenia minerałów niklu (np. nikielinu). ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak gips, uranopilit, johannit, fourmarieryt, a także z uraninitem (jako minerałem pierwotnym) i siarczkami (pirytem, chalkopirytem, nikielinem). ## Lokalizacje Najważniejsze i potwierdzone stanowiska tego minerału to historyczna kopalnia Jáchymov w Czechach (lokalizacja typowa) oraz kilka kopalń uranu w stanie Utah w USA, m.in. w rejonach San Juan County (kopalnie Delta, Lucky Strike) i Emery County.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej pożądane są okazy z bogatymi, dobrze wykształconymi agregatami o intensywnej, czystej barwie. Wysoko cenione są również okazy, na których nikelozippeit tworzy estetyczne kontrasty z ciemną skałą macierzystą lub współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami uranu. Ze względu na mikroskopijną wielkość kryształów, głównym kryterium jest jakość i obfitość agregatów. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Jáchymovie w Czechach. Okazy ze Stanów Zjednoczonych, szczególnie z kopalni w Utah, również są poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach radioaktywnych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy nikelozippeitu są niezwykle delikatne i kruche. Czyszczenie mechaniczne jest wysoce niewskazane. Wszelki pył należy usuwać bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Należy unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić lub rozpuścić minerał. ## Czego unikać Minerał jest silnie radioaktywny - należy bezwzględnie unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Myć ręce po każdym kontakcie z okazem. Nie przechowywać w miejscach stałego przebywania ludzi (biurka, sypialnie). Unikać wszelkich chemikaliów, wysokich temperatur i wilgoci. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnych, ołowianych lub grubościennych pojemnikach z tworzywa sztucznego, odpowiednio oznakowanych jako materiał radioaktywny. Przechowywać z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie oraz w suchym miejscu.