Nickeltyrrellite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup>Ni<sup>3+</sup><sub>2</sub>Se<sup>2-</sup><sub>4</sub>

Ekstremalnie rzadki selenek miedzi i niklu z grupy linneitu, znajdowany w formie mikroskopijnych, metalicznych ziaren.

## Charakterystyka Nickeltyrrellit jest bardzo rzadkim minerałem z gromady siarczków, należącym do grupy linneitu. Stanowi niklowy odpowiednik tyrrellitu. Występuje w formie mikroskopijnych, nieregularnych ziaren, zwykle wrośniętych w inne minerały, najczęściej w kalcyt. Nie tworzy makroskopowych kryształów. Na świeżych powierzchniach ma metaliczny połysk i charakterystyczną brązowo-różową barwę. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest nieprzezroczysty i odznacza się metalicznym połyskiem. Jego gęstość obliczona wynosi 6,53 g/cm³, jednak twardość w skali Mohsa nie została dotychczas określona z powodu niewielkich rozmiarów ziaren. ## Barwy i odmiany Nickeltyrrellit ma brązowo-różową barwę, w świetle odbitym pod mikroskopem może wykazywać odcienie jasnofioletowo-szare. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1967 roku przez D.C. Harrisa, nawiązuje do jego składu chemicznego (dominacja niklu) oraz do związku ze strukturalnie podobnym tyrrellitem. Ten z kolei został nazwany na cześć kanadyjskiego geologa i odkrywcy, Josepha Burra Tyrrella (1858–1957). Miejscem typowym odkrycia jest kopalnia Eagle w prowincji Saskatchewan w Kanadzie. ## Zastosowania Nickeltyrrellit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako przedmiot zainteresowania specjalistów od rzadkich minerałów i systematyki.

Właściwości

Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
6.53
Łupliwość
Brak
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Prawidłowa identyfikacja nickeltyrrellitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Ze względu na jego mikroskopijne rozmiary i występowanie w formie wrostków, wymaga analizy składu chemicznego (EDS/WDS) oraz badań struktury krystalicznej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi metalicznymi minerałami, zwłaszcza z tyrrellitem (od którego różni się dominacją niklu nad kobaltem), bornitem (inny skład chemiczny) oraz innymi selenkowymi i siarczkowymi minerałami kruszcowymi. Pewne rozróżnienie daje wyłącznie analiza chemiczna. ## Formy kryształów Nickeltyrrellit występuje wyłącznie w postaci anhedralnych (nieregularnych, niewykształconych) ziaren o rozmiarach mikroskopowych. Często tworzy złożone zrosty z innymi selenkami. Nie są znane jego idiomorficzne kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur. Powstaje w żyłach kalcytowo-kwarcowych, przecinających przeobrażone piaskowce i gnejsy. Jego krystalizacja związana jest z procesami mineralizacji selenowej. ## Asocjacje mineralne Nickeltyrrellit współwystępuje z całym szeregiem innych, często rzadkich, selenków, takich jak umangit, klockmannit, berzelianit, clausthalit, eskebornit i tyrrellit. Towarzyszą mu również złoto rodzime oraz kalcyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest historyczna kopalnia Eagle (obszar Goldfields) w Saskatchewan w Kanadzie. Minerał ten został również zidentyfikowany w Czechach, w złożu Předbořice koło Kovářova.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopijny, nickeltyrrellit jest ceniony głównie przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów (tzw. mikromonterów). O wartości okazu decyduje bogactwo skupień, potwierdzenie identyfikacji za pomocą analizy oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. Okazy bez potwierdzenia analitycznego mają znikomą wartość. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem pozyskania okazów kolekcjonerskich jest historyczna lokalizacja typowa w Saskatchewan w Kanadzie. Materiał z tego miejsca jest niezwykle trudny do zdobycia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy nickeltyrrellitu, będące zazwyczaj mikromountami, nie powinny być czyszczone na mokro. Wszelkie zanieczyszczenia należy usuwać z najwyższą ostrożnością za pomocą miękkiego, suchego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza. ## Czego unikać Minerał, jako selenek, jest potencjalnie wrażliwy na utlenianie. Należy unikać kontaktu z wilgocią, wodą oraz wszelkimi chemikaliami. Długotrwała ekspozycja na wilgotne powietrze może prowadzić do jego powolnego rozkładu. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, najlepiej w szczelnie zamykanych pojemnikach typu „perky box”, które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej