Nickeltsumcorite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>(Ni<sup>2+</sup>,Fe<sup>3+</sup>)<sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(H<sub>2</sub>O,OH)<sub>2</sub>

Arsenian ołowiu, niklu i żelaza z grupy tsumkorytu, tworzący charakterystyczne brązowe lub żółtobrązowe naskorupienia i drobne kryształy.

## Charakterystyka Nickeltsumkoryt to rzadki minerał wtórny z gromady arsenianów, należący do grupy tsumkorytu. Jest uwodnionym arsenianem ołowiu, niklu i żelaza. Najczęściej występuje w postaci cienkich naskorupień, skupień ziemistych lub tworzy agregaty bardzo małych, promienisto ułożonych kryształów. Dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy są spotykane niezwykle rzadko i osiągają niewielkie rozmiary. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 4.5 w skali Mohsa. Ma połysk szklisty do subdiamentowego, bywa też matowy w skupieniach ziemistych. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Jego gęstość wynosi około 5.13 g/cm³. ## Barwy i odmiany Nickeltsumkoryt przyjmuje barwy od żółtobrązowej, przez czerwonobrązową, aż po ciemnobrązową. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, zatwierdzona przez IMA w 1996 roku, nawiązuje do jego składu chemicznego (dominacji niklu) oraz do jego strukturalnego podobieństwa do tsumkorytu, innego minerału z tej grupy. Miejscem typowym (type locality) jest słynna kopalnia Tsumeb w Namibii, skąd pochodzą najlepsze okazy. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, nickeltsumkoryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Vitreous
Rysa
Light brown
Gęstość
5.13
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja nickeltsumkorytu na podstawie cech wizualnych jest bardzo trudna. Kluczowymi wskazówkami są: brązowa barwa, forma występowania (naskorupienia, promieniste agregaty) oraz, co najważniejsze, parageneza minerałów i lokalizacja. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS) i strukturalnych (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Nickeltsumkoryt jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od innych minerałów z grupy tsumkorytu, takich jak tsumkoryt, gartrellit czy thometzekit, które często współwystępują w tych samych stanowiskach i mają podobne barwy oraz formy. Różnią się one proporcjami metali (cynku, miedzi, żelaza, niklu), co można stwierdzić jedynie analitycznie. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, zazwyczaj zebrane w druzy, naskorupienia i rozetkowe lub promieniste agregaty. Występuje także w postaci skupień ziemistych i mas wypełniających niewielkie szczeliny w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (żelaznych czapach) polimetalicznych, hydrotermalnych złóż kruszców, które są bogate w arsen, ołów i nikiel. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi arsenianami z grupy tsumkorytu, a także z willemitem, smithsonitem, kwarcem, goethytem, tennantytem i helmutwinklerytem. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy, jest kopalnia Tsumeb w Namibii. Minerał ten był również notowany w niewielkich ilościach w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w rejonie Odenwald w Niemczech oraz w kopalniach Laurionu w Grecji, jednak okazy z tych lokalizacji mają znaczenie głównie naukowe.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z kopalni Tsumeb w Namibii. O wartości kolekcjonerskiej decyduje bogactwo naskorupienia na matrycy skalnej, intensywność barwy oraz obecność, nawet mikroskopijnych, ale dobrze zdefiniowanych kryształów. Bardzo pożądane są również asocjacje z innymi rzadkimi minerałami z Tsumeb. ## Popularne stanowiska Jedynym stanowiskiem o znaczeniu dla kolekcjonerów jest kopalnia Tsumeb w Namibii. Okazy z innych lokalizacji są ekstremalnie rzadkie na rynku i zazwyczaj są to mikrominerały.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i silnych chemikaliów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać wysokiej temperatury i gwałtownych jej zmian. Jako arsenian, wymaga ostrożności - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie w stabilnych warunkach, w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego. Najlepiej trzymać go w zamkniętym pudełku klaserowym, aby chronić go przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej