Nickeltalmessite

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>Ni<sup>2+</sup>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·2H<sub>2</sub>O

Nickeltalmessite to rzadki arsenian wapnia i niklu, tworzący drobne, zielonkawe kryształy, będący niklowym analogiem talmessytu.

## Charakterystyka Nickeltalmessite jest uwodnionym arsenianem wapnia i niklu, należącym do grupy talmessytu. Występuje w postaci bardzo małych, igiełkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Kryształy te tworzą promieniste agregaty, rozetki lub włókniste skupienia o jasnozielonym, zielonkawożółtym lub niemal białym zabarwieniu. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy nickeltalmessytu wykazują szklisty połysk. Jest minerałem stosunkowo miękkim, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 3. Jest przeświecający do przezroczystego. Jego gęstość obliczona wynosi około 4.03 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w odcieniach jasnozielonych i żółtozielonych, co jest charakterystyczne dla obecności jonów niklu. Niektóre okazy mogą być prawie bezbarwne lub białawe. Nie wyróżnia się jego odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nickeltalmessite został po raz pierwszy opisany w 1960 roku przez niemieckich mineralogów Hugo Strunza i Heinza H. Meixnera. Nazwa nawiązuje do jego składu chemicznego - jest to niklowy (Nickel-) odpowiednik minerału talmessytu (-talmessite), który z kolei został nazwany od miejsca odkrycia w kopalni Talmessi w Iranie. ## Zastosowania Nickeltalmessite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki członek grupy arsenianów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
4.03
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja nickeltalmessytu w terenie jest praktycznie niemożliwa ze względu na jego rzadkość i mikroskopijne rozmiary. W kolekcji rozpoznaje się go po jasnozielonej barwie, igiełkowej formie kryształów tworzących promieniste agregaty oraz po współwystępowaniu z innymi arsenianami niklu i kobaltu. Ostateczne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub spektroskopia EDS. ## Odróżnianie od podobnych Nickeltalmessite można pomylić z innymi wtórnymi arsenianami niklu, takimi jak annabergit (bardziej intensywnie zielony, tworzy naloty) czy gersdorffit (metaliczny połysk). Różni się od nich subtelnymi odcieniami barwy, formą kryształów oraz składem chemicznym. Od talmessytu, który jest często bezbarwny lub biały, odróżnia go obecność niklu i związana z tym zielonkawa barwa. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, igiełkowe lub listewkowe, wydłużone wzdłuż jednej osi. Zazwyczaj występują w postaci promienistych lub włóknistych agregatów, a także drobnych rozetek na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Nickeltalmessite jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających nikiel i arsen, głównie w skałach węglanowych (dolomity, wapienie). Tworzy się w wyniku reakcji roztworów bogatych w arsen z minerałami pierwotnymi niklu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi arsenianami, takimi jak annabergit, erytryn, talmessyt, gersdorffit, nickelin, a także z kalcytem, dolomitem i kwarcem. Obecność tych minerałów jest ważną wskazówką przy poszukiwaniu i identyfikacji nickeltalmessytu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje tego minerału to Bou Azzer w Maroku oraz Schneeberg w Saksonii, Niemcy. Znany jest również z kopalni Aghbar w dystrykcie Bou Azzer. Wystąpienia odnotowano także w kilku innych miejscach na świecie, gdzie istnieją odpowiednie warunki geochemiczne, ale są to stanowiska o mniejszym znaczeniu.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał typu "micromount", o jakości okazu decyduje przede wszystkim ostrość, wielkość i wykształcenie kryształów, a także ich estetyczne rozmieszczenie na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnymi, promienistymi agregatami o intensywnej, jasnozielonej barwie, kontrastujące z podłożem. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami. ## Popularne stanowiska Najlepsze i najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy nickeltalmessytu pochodzą z rejonu Bou Azzer w Maroku. Okazy z historycznych lokalizacji w Niemczech (Schneeberg) są również cenione, ale znacznie rzadsze na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na jego kruchość i niewielkie rozmiary kryształów, czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na kwasy, które mogą go uszkodzić. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, wysokiej temperatury oraz nagłych zmian ciśnienia. Jako arsenian, pył tego minerału jest toksyczny i należy unikać jego wdychania. ## Przechowywanie Okazy nickeltalmessytu powinny być przechowywane w suchym miejscu, w zamkniętych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy trzymać go z dala od minerałów, które mogą z nim reagować.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej