Nickelhexahydrite

Wzór chemiczny: Ni²⁺S⁶⁺O₄·₆H₂O

Nikielheksahydryt to uwodniony siarczan niklu, tworzący charakterystyczne niebieskozielone naloty i skorupy w strefach utleniania złóż siarczkowych.

## Charakterystyka Nikielheksahydryt jest minerałem z grupy heksahydrytów, będącym uwodnionym siarczanem niklu. Występuje najczęściej w postaci nalotów, skorup, wykwitów oraz skupień ziemistych lub włóknistych. Rzadko tworzy niewielkie kryształy o pokroju tabliczkowym lub słupkowym. Jego wygląd jest często niepozorny, przypominając inne wtórne siarczany. ## Właściwości fizyczne Jest to minerał bardzo miękki, o twardości 2 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma stosunkowo niską gęstość, wynoszącą około 2.04 g/cm³. Charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest przeświecający. Jest rozpuszczalny w wodzie. ## Barwy i odmiany Nikielheksahydryt przybiera barwy od niebieskozielonej do bardzo jasnoniebieskiej, co jest typowe dla uwodnionych związków niklu. Jego kolor jest jedną z kluczowych cech diagnostycznych. Nie wyróżnia się nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności niklu (pierwiastek) oraz sześciu cząsteczek wody w strukturze (gr. *hexa* - sześć, *hydor* - woda). Został opisany po raz pierwszy w 1965 roku na podstawie próbek z kopalni Severniy w rejonie Norylska w Rosji, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Nikielheksahydryt nie ma znaczenia przemysłowego. Jest natomiast minerałem interesującym dla kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach wtórnych, systematyce mineralogicznej oraz minerałach niklu.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2
Połysk: Szklisty
Rysa: Biała
Gęstość: 2.036
Łupliwość: na {010} mniej doskonała na {100}
Przezroczystość: Prześwitujący
Układ krystaliczny: Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Nikielheksahydryt najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej niebieskozielonej barwie, niskiej twardości (2 w skali Mohsa) oraz występowaniu w formie nalotów i wykwitów na skałach bogatych w siarczki niklu. Jego rozpuszczalność w wodzie jest również cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi siarczanami niklu, takimi jak morenozyt (NiSO₄·7H₂O) lub retgersyt (NiSO₄·6H₂O, tetragonalny). Morenozyt zawiera więcej wody i jest niestabilny w suchym powietrzu, przechodząc w nikielheksahydryt. Retgersyt ma ten sam skład chemiczny, ale krystalizuje w innym układzie i jest znacznie rzadszy. Od siarczanów miedzi (np. chalkantytu) odróżnia go bardziej zielonkawy odcień. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy skupienia ziemiste, włókniste, naskorupienia i wykwity. Rzadko spotykane są drobne, tabliczkowe lub krótkosłupowe kryształy, często zebrane w promieniste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to typowy minerał wtórny, powstający w wyniku wietrzenia (utleniania) pierwotnych siarczków niklu, głównie millerytu i pentlandytu. Tworzy się w warunkach niskiej temperatury i wilgotności w strefach utleniania (żelaznych czapach) złóż kruszców. Może również powstawać jako produkt odparowania wód kopalnianych lub jako produkt dehydratacji bardziej uwodnionego morenozytu. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami, takimi jak morenozyt, epsomit, melanteryt, gips, a także z pierwotnymi siarczkami niklu i żelaza, jak milleryt, pentlandyt i piryt. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to m.in. lokalizacja typowa w Rosji (kopalnia Severniy, rejon Norylska), a także złoża niklu w Sudbury (Ontario, Kanada), w Południowej Afryce (region Bushveld), w Australii oraz w różnych miejscach w USA (np. w Pensylwanii i Missouri).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej wartościowe są okazy z dobrze wykształconymi, choćby niewielkimi, kryształami. Cenione są również bogate, intensywnie zabarwione naloty i skorupy na kontrastującym podłożu skalnym. Ważna jest precyzyjnie określona lokalizacja, zwłaszcza jeśli jest to rzadkie stanowisko dla tego minerału. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z klasycznych lokalizacji, takich jak rejon Norylska w Rosji czy Sudbury w Kanadzie, są poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach kruszcowych i ich strefach wietrzenia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy nikielheksahydrytu są bardzo wrażliwe i należy obchodzić się z nimi ostrożnie. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. W razie konieczności można użyć bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą, która może rozpuścić minerał. ## Czego unikać Minerał jest rozpuszczalny w wodzie i bardzo wrażliwy na wilgoć. Należy bezwzględnie unikać przechowywania go w wilgotnych warunkach, ponieważ może ulec rozpadowi lub przekształcić się w bardziej uwodniony morenozyt. Należy chronić go przed wysoką temperaturą, która może spowodować odwodnienie. Unikać wszelkich chemikaliów. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w szczelnie zamykanych pojemnikach lub klaserach z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym). Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętych gablotach, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.