Nickelblödite
Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>Ni<sup>2+</sup>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·4H<sub>2</sub>O
Nikielblödyt to rzadki, uwodniony siarczan sodu i niklu, tworzący charakterystyczne, zielone lub niebieskozielone naloty i małe kryształy.
Opis
## Charakterystyka Nikielblödyt jest minerałem z grupy siarczanów, niklowym analogiem blödytu. Występuje najczęściej w formie kruchych, ziemistych lub drobnoziarnistych skorup i nalotów (wykwitów). Rzadko tworzy niewielkie, dobrze wykształcone kryształy o pokroju krótkosłupowym lub tabliczkowym. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest żywa, jabłkowozielona lub niebieskozielona barwa, która od razu wskazuje na zawartość niklu. ## Właściwości fizyczne Jest to minerał bardzo miękki, o twardości zaledwie 2.5 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest przezroczysty, o ile nie występuje w formie mętnych, ziemistych skupień. Jego gęstość wynosi około 2.51 g/cm³. Jest kruchy i łatwo ulega uszkodzeniom mechanicznym. ## Barwy i odmiany Minerał ten przybiera odcienie od jabłkowozielonego do niebieskawozielonego. Intensywność i odcień barwy zależą od konkretnych warunków krystalizacji i ewentualnych domieszek. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nikielblödyt został opisany po raz pierwszy w 1949 roku przez Federico Ahlfelda i Victorio Angelellego. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - obecności niklu - oraz do jego strukturalnego podobieństwa do minerału blödytu. Miejscem typowym (pierwszego znalezienia) jest kopalnia San Juan w prowincji San Juan w Argentynie. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary i właściwości fizyczne (miękkość, rozpuszczalność w wodzie), nikielblödyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami ułatwiającymi identyfikację nikielblödytu są jego charakterystyczna jabłkowozielona lub niebieskozielona barwa, niska twardość (2.5 w skali Mohsa) oraz występowanie w formie nalotów i skorup w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami niklu. Testem definitywnym, choć niszczącym, jest jego rozpuszczalność w wodzie. ## Odróżnianie od podobnych Nikielblödyt można pomylić z innymi zielonymi, wtórnymi minerałami niklu: - **Annabergit:** arsenian niklu o podobnej barwie, ale często tworzący skupienia igiełkowe i występujący w innych paragenezach. - **Morenosyt:** siedmiowodny siarczan niklu (NiSO₄·7H₂O), który jest jeszcze mniej stabilny i łatwo traci wodę. Odróżnienie obu minerałów bez specjalistycznych badań (np. XRD) jest bardzo trudne. - **Gaspait:** rzadki węglan niklu, który jest znacznie twardszy (4.5-5) i reaguje z kwasami. ## Formy kryształów Najczęściej spotykany w postaci drobnoziarnistych, ziemistych lub proszkowych nalotów i skorup. Dobrze wykształcone kryształy są bardzo rzadkie, zwykle niewielkie (milimetrowe), o pokroju krótkosłupowym lub tabliczkowym.
Środowisko geologiczne
## Geneza Nikielblödyt jest minerałem wtórnym. Powstaje w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców niklu, takich jak pentlandyt czy milleryt. Proces ten zachodzi głównie w klimacie suchym lub półsuchym. Może również tworzyć się jako produkt działalności pogórniczej (tzw. post-mining), krystalizując na ścianach starych wyrobisk i hałdach z roztworów bogatych w siarczany. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami siarczanowymi i niklowymi, takimi jak morenosyt, annabergit, gips, epsomit czy heksahydryt. ## Lokalizacje Jest to minerał rzadki. Najważniejszym i klasycznym miejscem jego występowania jest lokalizacja typowa - kopalnia San Juan w Argentynie. Notowany jest również z kilku innych miejsc na świecie, zwykle związanych z wietrzejącymi złożami niklu w suchych warunkach klimatycznych.
Rzadkość
Rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy nikielblödytu to te z dobrze wykształconymi, przezroczystymi kryształami o intensywnej, zielonej barwie, nawet jeśli są one niewielkie. Atrakcyjne są również bogate, jaskrawo zabarwione skorupy pokrywające skałę macierzystą (matriks). Wielkość kryształów i nasycenie barwy to kluczowe czynniki wpływające na wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z lokalizacji typowej w San Juan w Argentynie są uważane za klasyczne i najbardziej reprezentatywne dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Minerał jest rozpuszczalny w wodzie, dlatego jego czyszczenie wymaga szczególnej ostrożności. Absolutnie nie wolno myć go wodą ani innymi płynami. Kurz można usuwać wyłącznie na sucho, za pomocą bardzo miękkiego pędzelka lub delikatnego strumienia sprężonego powietrza. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wysoką wilgotnością powietrza, które mogą spowodować rozpuszczenie lub chemiczną degradację okazu. Minerał jest również wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji (utraty wody z sieci krystalicznej) i zniszczenia. Jako minerał bardzo miękki, jest podatny na zarysowania i otarcia. ## Przechowywanie Okazy nikielblödytu należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w szczelnie zamykanym pojemniku (klaserze) z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym). Chronić przed kurzem, bezpośrednim światłem słonecznym i gwałtownymi zmianami temperatury.