Nickelaustinite

Wzór chemiczny: CaNi²⁺As⁵⁺O₄(OH)

Nikelaustynit to rzadki arsenian wapnia i niklu, tworzący drobne, zielone kryształy, ceniony przez kolekcjonerów minerałów rzadkich.

## Charakterystyka Nikelaustynit jest arsenianem należącym do grupy adelitu-desklasycytu. Występuje w postaci bardzo małych, promienistych agregatów lub kulistych skupień, które rzadko przekraczają 1 mm średnicy. Poszczególne kryształy są zazwyczaj zbyt małe, aby można je było dostrzec gołym okiem. Tworzy on cienkie naloty i skorupy na skałach macierzystych. ## Właściwości fizyczne Kryształy nikelaustynitu charakteryzują się twardością około 4,5 w skali Mohsa. Mają połysk szklisty do ziemistego, w zależności od formy występowania. Są przeświecające do nieprzezroczystych. Gęstość minerału wynosi około 4,23 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten przyjmuje barwy od jasnozielonej, przez zielonożółtą, do niemal białej. Intensywność koloru zależy od zawartości niklu. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nikelaustynit został po raz pierwszy opisany w 1986 roku przez P.J. Dunna, D.R. Peacora, W.B. Simmonsa i R.A. Ramika. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - dominującego niklu - oraz do jego strukturalnego podobieństwa do austynitu, w którym cynk jest zastąpiony przez nikiel. Minerałem typowym (holotypem) jest okaz ze złoża Tsumeb w Namibii. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w postaci mikroskopijnych kryształów, nikelaustynit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich i mikromontażach.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4
Barwa: Grass green, yellow-green
Połysk: Vitreous to earthy
Rysa: Light green to white
Gęstość: 0
Łupliwość: {110}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Nikelaustynit jest rozpoznawany na podstawie swojego charakterystycznego, jasnozielonego koloru, formy występowania w postaci drobnych, promienistych lub kulistych agregatów oraz środowiska geologicznego. Identyfikację potwierdza się na podstawie współwystępowania z innymi arsenianami niklu i wapnia. Ostateczne oznaczenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia EDS lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten można pomylić z innymi wtórnymi arsenianami niklu, takimi jak annabergit, który jednak krystalizuje w układzie jednoskośnym i tworzy inne formy kryształów. Podobny wizualnie może być również gaspeit (węglan niklu), który jednak burzy z kwasem solnym. Od austynitu odróżnia go zielona barwa (austynit jest zazwyczaj bezbarwny, biały lub zielonkawy od inkluzji) oraz skład chemiczny. ## Formy kryształów Nikelaustynit krystalizuje w układzie rombowym. Najczęściej tworzy sferolityczne lub promieniste agregaty złożone z bardzo drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów. Pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie.

Środowisko występowania

## Geneza Nikelaustynit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) kruszcowych złóż polimetalicznych, bogatych w arsen i nikiel. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów zawierających arsen z minerałami niklu, takimi jak nikielin czy gersdorfit, w obecności wapnia pochodzącego ze skał węglanowych (np. dolomitów). ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi arsenianami, takimi jak annabergit, gersdorfit, nikielin, tennantyt, baryt, kwarc, a także z jego cynkowym analogiem - austynitem. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowiska nikelaustynitu na świecie to: - Kopalnia Tsumeb, Namibia (miejsce odkrycia). - Kopalnia Km 3 w Laurion, Attyka, Grecja. - Johanngeorgenstadt i Schneeberg w Saksonii, Niemcy. - Bou Azzer, Maroko.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, kulistymi agregatami o intensywnie zielonej barwie, kontrastujące z matrycą skalną. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jakość okazu jest często oceniana pod powiększeniem. Ważne jest również bogactwo skupień na powierzchni skały oraz brak uszkodzeń delikatnych agregatów. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z lokalizacji typowej, czyli kopalni Tsumeb w Namibii, są historycznie najważniejsze. Wysokiej jakości mikromontaże pochodzą również z greckiego Laurionu oraz z niemieckiej Saksonii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy nikelaustynitu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej za pomocą sprężonego powietrza w celu usunięcia kurzu. Ze względu na jego kruchość i często niewielkie rozmiary kryształów, należy unikać czyszczenia mechanicznego, w tym szczoteczek. Kontakt z wodą powinien być ograniczony do minimum; jeśli jest konieczny, należy użyć wody destylowanej i natychmiastowo osuszyć okaz. ## Czego unikać Nikelaustynit jest arsenianem, dlatego należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z minerałem. Należy chronić go przed kwasami i innymi chemikaliami, które mogą go uszkodzić. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (tzw. micromount box), aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią. Etykieta powinna zawierać ostrzeżenie o toksyczności ze względu na zawartość arsenu.