Niasite

Wzór chemiczny: Ni²⁺₄.₅(As⁵⁺O₄)₃

Niasyt to bardzo rzadki arsenian niklu, wyróżniający się intensywną, fioletowoczerwoną do czerwono-pomarańczowej barwą.

## Charakterystyka Niasyt jest arsenianem niklu, który wizualnie prezentuje się jako drobne, tabliczkowe kryształy o wymiarach nieprzekraczających 0,2 mm. Tworzy skupienia i powłoki na podłożu skalnym. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, fioletowoczerwona do czerwono-pomarańczowej barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy niasytu wykazują połysk szklisty i są przezroczyste. Minerał ten ma twardość wynoszącą 4 w skali Mohsa, a jego gęstość obliczona na podstawie danych krystalograficznych wynosi 5,22 g/cm³. Przełam jest muszlowy. ## Barwy i odmiany Niasyt występuje w jednolitych, żywych barwach w spektrum od fioletowej czerwieni do czerwonego pomarańczu. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa "niasyt" jest akronimem pochodzącym od składu chemicznego minerału: niklu (Ni) i arsenu (As). Został on po raz pierwszy opisany w 1995 roku przez J. Schlömanna, K.-H. Witzke, T. Doeringa i M. Steins. Jako miejsce typowe (locus typicus) wskazano Johanngeorgenstadt w Rudawach (Saksonia, Niemcy).

Właściwości

Twardość Mohsa: 4
Połysk: Szklisty
Rysa: jasnoróżowy
Gęstość: 5.222
Przełam: Muszlowy
Przezroczystość: Przezroczysty
Układ krystaliczny: Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Niasyt można rozpoznać po jego charakterystycznej, intensywnej fioletowoczerwonej lub czerwono-pomarańczowej barwie, tabliczkowej formie kryształów i występowaniu w asocjacji z innymi minerałami niklu i arsenu. Rysa ma bladóżowy kolor. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi arsenianami niklu, takimi jak erytryn niklowy (annabergit), który ma jednak zieloną barwę. Odróżnienie od innych czerwonawych arsenianów wymaga zaawansowanych metod analitycznych (np. EDS/XRD). ## Formy kryształów Niasyt tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy, które często układają się w rozetowe lub promieniste agregaty. Występuje również w formie cienkich powłok i nalotów.

Środowisko występowania

## Geneza Niasyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) kruszcowych złóż hydrotermalnych, które są bogate w nikiel i arsen. Tworzy się w wyniku przemian pierwotnych minerałów tych pierwiastków. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym w Niemczech niasyt współwystępuje z kwarcem, barytem, annabergitem, aerugitem, bunsenitem, xanthiosytem, rooseveltytem, niklem skutterudytem oraz niklem rodzimym. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i szczegółowo opisanym miejscem występowania niasytu na świecie jest jego lokalizacja typowa: Johanngeorgenstadt w powiecie Erzgebirgskreis, w Saksonii (Niemcy).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Ze względu na ekstremalną rzadkość, każdy potwierdzony analitycznie okaz niasytu jest cenny dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów. Najwyżej cenione są okazy, na których kryształy, mimo niewielkich rozmiarów, są dobrze wykształcone, tworzą bogate skupienia i wykazują intensywne, żywe zabarwienie. Ważna jest również estetyka skały macierzystej i obecność minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest historyczna lokalizacja typowa w Johanngeorgenstadt w Niemczech. Materiał kolekcjonerski jest praktycznie niedostępny na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, mechaniczne czyszczenie nie jest zalecane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i wszelkimi chemikaliami. Jako arsenian, niasyt jest toksyczny i należy obchodzić się z nim z najwyższą ostrożnością, unikając wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnie zamkniętych pojemnikach, takich jak pudełka mikromineralogiczne, z dala od wilgoci i z odpowiednią etykietą ostrzegawczą o toksyczności.