Nestolaite

Wzór chemiczny: CaSe<sup>4+</sup>O<sub>3</sub>·H<sub>2</sub>O

Nestolaite to ekstremalnie rzadki, uwodniony selenin wapnia, tworzący bezbarwne, igiełkowe kryształy w strefach utleniania złóż selenu.

## Charakterystyka Nestolaite jest uwodnionym seleninem wapnia, należącym do grupy minerałów bardzo rzadkich. Występuje w postaci mikroskopijnych, bezbarwnych do białych kryształów o pokroju igiełkowym lub cienkopryzmatycznym. Kryształy te często tworzą promieniste agregaty, wachlarzowate skupienia lub splątane, wełniste masy na powierzchni skały macierzystej. Ze względu na niewielki rozmiar, poszczególne kryształy są zazwyczaj widoczne tylko pod powiększeniem. ## Właściwości fizyczne Kryształy nestolaitu wykazują szklisty połysk i są przezroczyste. Gęstość minerału została obliczona na 3,11 g/cm³. Z powodu niewielkich i kruchych kryształów, twardość w skali Mohsa nie została zmierzona. ## Barwy i odmiany Minerał jest zazwyczaj bezbarwny, rzadziej przybiera barwę białą. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nestolaite został uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2016 roku. Jego formalny opis opublikowano w 2017 roku. Nazwa honoruje Fabrizio Nestolę (ur. 1972), profesora mineralogii na Uniwersytecie w Padwie we Włoszech, za jego wkład w krystalografię i mineralogię. Miejscem typowym (miejscem odkrycia) jest kopalnia Little Eva w rejonie Yellow Cat, w hrabstwie Grand, w stanie Utah, USA. ## Zastosowania Jako minerał ekstremalnie rzadki i występujący w mikroskopijnych ilościach, nestolaite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
3.11
Łupliwość
Perfect on {010}
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja nestolaitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Jego rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS), ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów i podobieństwo do innych minerałów wtórnych. Kluczową wskazówką jest jego występowanie w paragenezie z innymi rzadkimi seleninami w osadach piaskowcowych. ## Odróżnianie od podobnych Nestolaite może być mylony z innymi bezbarwnymi, wtórnymi minerałami selenu, takimi jak mandarinoit, olsacheryt czy chalkomenit, a także z drobnokrystalicznym gipsem (selenitem). Pewne odróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy chemicznej i strukturalnej. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, igiełkowe lub cienkie, listewkowe kryształy, wydłużone wzdłuż jednej osi. Najczęściej występują one w postaci promienistych lub splątanych agregatów, a także jako naloty i powłoki na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Nestolaite jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania złóż selenu w warunkach niskiej temperatury i klimatu suchego. W miejscu typowym uformował się w porowatym piaskowcu w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów zawierających selen. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi seleninami. W lokalizacji typowej znaleziono go w towarzystwie mandarinoitu, olsacherytu, chalkomenitu oraz gipsu (odmiana selenit). ## Lokalizacje Nestolaite jest znany niemal wyłącznie z miejsca swojego odkrycia - kopalni Little Eva, w rejonie Yellow Cat, w hrabstwie Grand, w stanie Utah, w Stanach Zjednoczonych. Jest to jedyna potwierdzona lokalizacja, z której pochodzą dobrze scharakteryzowane okazy.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopowy, wartość kolekcjonerska nestolaitu jest oceniana na podstawie innych kryteriów niż w przypadku okazów makroskopowych. Najwyżej cenione są próbki z bogatymi, gęstymi skupieniami dobrze wykształconych, ostrych kryształów. Ważna jest również estetyka agregatów (np. forma promienistych "słoneczek") oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących na tej samej próbce. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna lokalizacja typowa w stanie Utah, USA. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie trudny do zdobycia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy nestolaitu są niezwykle delikatne i wrażliwe. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Dopuszczalne jest jedynie ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub bardzo delikatnego strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi, ponieważ seleniny mogą być częściowo rozpuszczalne. Minerał jest bardzo kruchy, dlatego należy unikać wstrząsów, uderzeń i jakiegokolwiek czyszczenia mechanicznego. Należy go również chronić przed wysoką temperaturą i wilgocią. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach, najlepiej w pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności otoczenia.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej