Natrouranospinite

Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·5H<sub>2</sub>O

Rzadki minerał uranu z grupy metaautunitu, tworzący charakterystyczne, kwadratowe, żółtozielone kryształy tabliczkowe o silnej fluorescencji.

## Charakterystyka Natrouranospinit jest uwodnionym arsenianem sodu i uranylu, należącym do grupy metaautunitu. Tworzy cienkie, kwadratowe kryształy tabliczkowe, często ze ściętymi narożnikami, które mogą łączyć się w wachlarzowate lub rozetowe agregaty. Występuje również w postaci skupień ziemistych i proszkowych lub jako naloty. Jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranu. ## Właściwości fizyczne Kryształy są kruche i wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku, równolegle do podstawy tabliczek. Połysk jest szklisty, na powierzchniach łupliwości może być perłowy. Minerał jest silnie radioaktywny. Charakterystyczną cechą jest intensywna, żółtozielona fluorescencja w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). ## Barwy i odmiany Natrouranospinit ma barwę od cytrynowożółtej do zielonożółtej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji sodu (łac. *natrium*) oraz podobieństwa strukturalnego i chemicznego do uranospinitu. Został opisany jako nowy minerał w 1957 roku na podstawie materiału z kopalni uranu w Johanngeorgenstadt w Saksonii (Niemcy). ## Zastosowania Ze względu na rzadkość występowania i niewielkie nagromadzenia, natrouranospinit nie ma zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Szklisty, Perłowy
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
3.58
Łupliwość
Doskonała wzdłuż {001}
Przełam
Nieregularny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to kwadratowy, tabliczkowy pokrój kryształów, cytrynowożółta do zielonożółtej barwa, doskonała łupliwość w jednym kierunku oraz bardzo silna, żółtozielona fluorescencja w świetle UV. Silna radioaktywność jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Natrouranospinit jest wizualnie niemal identyczny z innymi minerałami z grupy metaautunitu, takimi jak metauranocircyt (barwa bardziej zielona, zawiera bar), metazeuneryt (zawiera miedź) czy sam uranospinit (zawiera wapń). Pewne rozróżnienie tych minerałów jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, jak spektroskopia EDS lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są cienkotabliczkowe o zarysie kwadratowym lub ośmiokątnym. Zwykle występują jako pojedyncze, rozproszone blaszki na skale macierzystej lub tworzą wachlarzowate, promieniste i rozetowe agregaty. Spotykany także w formie nalotów i skupień ziemistych.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, tworzący się w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż uranowo-arsenowych. Powstaje w wyniku działania wód bogatych w sód na pierwotne minerały uranu, takie jak uraninit, w obecności arsenu pochodzącego z utleniania arsenopirytu lub innych siarkoarsenków. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak metazeuneryt, uranospinit, trögeryt, walpurgit, a także z uraninitem, kwarcem, fluorytem i hematytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to historyczna lokalizacja typowa w Johanngeorgenstadt w Górach Kruszcowych (Saksonia, Niemcy). Inne znane wystąpienia to kopalnia Sophia koło Wittichen w Schwarzwaldzie (Niemcy) oraz okolice jeziora Wilson w dystrykcie Gjoa Haven (Nunavut, Kanada).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te z dobrze wykształconymi, ostrymi, kwadratowymi kryształami o intensywnej, cytrynowożółtej barwie, osadzonymi na kontrastującej matrycy skalnej. Atrakcyjność podnoszą bogate grupy kryształów tworzące wachlarze lub rozety. Wielkość kryształów rzadko przekracza kilka milimetrów, więc okazy z większymi blaszkami są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z historycznych kopalń w Saksonii w Niemczech, zwłaszcza z Johanngeorgenstadt. Są one jednak rzadko dostępne na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów nie należy czyścić na mokro. Dopuszczalne jest jedynie delikatne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, która może spowodować rozpuszczenie i zniszczenie delikatnych kryształów. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności - w suchym powietrzu może ulegać dehydratacji, tracąc wodę ze struktury, co prowadzi do jego zmatowienia i rozpadu. Chronić przed wysoką temperaturą i chemikaliami. Jako minerał uranu jest silnie radioaktywny, dlatego należy ograniczyć ekspozycję, myć ręce po każdym kontakcie i nie przechowywać go w miejscach stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Przechowywać w szczelnych, zamykanych pojemnikach (np. typu "membrane box" lub w pudełkach z tworzywa sztucznego), które pomogą utrzymać stabilną wilgotność i ochronią kruche kryształy. Ze względu na radioaktywność, okazy należy trzymać z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie oraz w wydzielonym miejscu, najlepiej w ołowianym pojemniku, z dala od sypialni i salonu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej