Natropharmacosiderite

Wzór chemiczny: NaFe<sup>3+</sup><sub>4</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>4</sub>·4H<sub>2</sub>O

Rzadki arsenian sodu i żelaza o charakterystycznych, sześciennych kryształach i intensywnej, zielonej barwie.

## Charakterystyka Natrofarmakosyderyt to uwodniony arsenian sodu i żelaza, należący do grupy farmakosyderytu. Minerał ten tworzy charakterystyczne, dobrze wykształcone kryształy o formie sześcianu, które rzadko przekraczają 1 mm wielkości. Kryształy te często występują w formie nalotów, skupień i druz w szczelinach skał. Jego wygląd jest bardzo typowy dla minerałów z jego grupy, wyróżniając się głównie składem chemicznym. ## Właściwości fizyczne Kryształy natrofarmakosyderytu wykazują szklisty połysk. Są zazwyczaj przeświecające, a ich twardość w skali Mohsa wynosi około 2.5, co czyni je minerałem stosunkowo miękkim. Gęstość jest większa od przeciętnej i wynosi około 3.11 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten najczęściej przybiera barwę od jasnozielonej do szmaragdowozielonej, czasami bywa też żółtozielony. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa natrofarmakosyderyt nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji sodu ("natro") oraz do pokrewieństwa z farmakosyderytem. Został opisany po raz pierwszy przez D.I. Peacora i P.J. Dunna w 1981 roku na podstawie materiału z kopalni Gold Hill w stanie Utah, USA. ## Zastosowania Natrofarmakosyderyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz minerałach grupy farmakosyderytu.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Vitreous
Rysa
Pale green
Gęstość
3.11
Łupliwość
Good on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną natrofarmakosyderytu jest występowanie małych, sześciennych kryształów o intensywnie zielonej barwie. Jego geneza w strefach utleniania złóż kruszcowych jest również ważną wskazówką. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub rentgenowskich (XRD) w celu odróżnienia go od innych członków grupy farmakosyderytu. ## Odróżnianie od podobnych Natrofarmakosyderyt jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od innych minerałów z grupy farmakosyderytu, takich jak farmakosyderyt (odmiana potasowa) czy baryfarmakosyderyt (odmiana barowa). Wszystkie tworzą identyczne sześcienne kryształy. Można go pomylić z innymi wtórnymi arsenianami, jak skorodyt, jednak skorodyt tworzy kryształy o innej formie (rombowa) i rzadko ma tak regularny, sześcienny pokrój. ## Formy kryształów Minerał ten krystalizuje w układzie regularnym, tworząc niemal wyłącznie kryształy o pokroju sześciennym. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, osiągając do 1 mm, i tworzą druzy, naloty oraz drobne, rozproszone skupienia na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Natrofarmakosyderyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszcowych bogatych w arsen, głównie arsenopirytu. Tworzy się w warunkach niskotemperaturowych w wyniku reakcji roztworów zawierających sód z produktami utleniania minerałów arsenu i żelaza. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utleniania. Do jego najczęstszych asocjacji należą skorodyt, jarosyt, goethyt, farmakosyderyt, arsenopiryt, piryt oraz kwarc. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska tego rzadkiego minerału znajdują się na świecie w kilku miejscach. Do kluczowych lokalizacji należą: kopalnia Gold Hill w hrabstwie Tooele, Utah, USA (miejsce odkrycia); kopalnia Clara w Schwarzwaldzie, Niemcy; Lavrion w Grecji; a także w Kornwalii w Wielkiej Brytanii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi sześciennymi kryształami o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz bogactwo druzy. Wielkość kryształów, mimo że rzadko przekracza 1 mm, jest istotnym czynnikiem - większe sześciany są znacznie bardziej pożądane. Czystość okazu i brak uszkodzeń delikatnych kryształów również podnoszą jego wartość. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z kopalni Gold Hill w Utah (USA) oraz z kopalni Clara w Niemczech są uważane za klasyczne i najbardziej reprezentatywne dla tego minerału. Materiał z tych lokalizacji stanowi wzorzec dla natrofarmakosyderytu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na niską twardość i potencjalną reaktywność, należy unikać mycia w wodzie, a zwłaszcza w wodzie z detergentami. Jeśli konieczne jest usunięcie luźnych zanieczyszczeń, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji i zmiany struktury. Jako minerał arsenianowy, pył powstały przy jego obróbce lub czyszczeniu jest toksyczny - należy unikać jego wdychania. ## Przechowywanie Kolekcje z natrofarmakosyderytem powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, z dala od źródeł ciepła i wilgoci. Najlepiej trzymać go w zamkniętym, wyściełanym pudełku klaserowym, aby chronić delikatne kryształy przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej