Natropharmacoalumite

Wzór chemiczny: NaAl₄(As⁵⁺O₄)₃(OH)₄·₄H₂O

Rzadki arsenian sodu i glinu, tworzący drobne, sześcienne kryształy o szklistym połysku, spotykany w strefach utleniania złóż kruszcowych.

## Charakterystyka Natrofarmakoalumit to uwodniony arsenian sodu i glinu, należący do grupy farmakoalumitu. Minerał ten tworzy bardzo małe, ale dobrze wykształcone kryształy o formie sześcianów, rzadziej ośmiościanów. Zazwyczaj występują one w postaci pojedynczych kryształów lub niewielkich grup i nalotów na powierzchni skały macierzystej. Ze względu na niewielki rozmiar (zwykle poniżej 1 mm), do jego obserwacji niezbędne jest powiększenie. ## Właściwości fizyczne Kryształy natrofarmakoalumitu charakteryzują się szklistym połyskiem. Są przezroczyste do przeświecających. Twardość w skali Mohsa wynosi około 3, a gęstość jest zbliżona do 2.9 g/cm³. Minerał nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny. ## Barwy i odmiany Natrofarmakoalumit jest najczęściej bezbarwny lub biały. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji sodu (łac. *natrium*) oraz do podobieństwa strukturalnego do farmakoalumitu. Został on opisany po raz pierwszy przez J.L. Jambora, J.E. Dutrizaca i D.J. Chena w 1996 roku na podstawie materiału z kopalni Gold Hill w stanie Utah, USA, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Natrofarmakoalumit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki minerał arsenianowy.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Barwa: colorless
Połysk: Vitreous
Rysa: white
Gęstość: 2.564
Łupliwość: imperfect cleavage on {100}.
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Isometric

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Natrofarmakoalumit jest rozpoznawany głównie na podstawie swojej charakterystycznej, sześciennej formy kryształów oraz środowiska występowania - stref utleniania złóż arsenowych. Połysk szklisty i brak barwy są również pomocnymi cechami. Ostateczna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD), ze względu na podobieństwo do innych minerałów z grupy farmakoalumitu. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z tej samej grupy, zwłaszcza z farmakoalumitem (dominacja potasu) i farmakosyderytem (dominacja żelaza). Odróżnienie ich wizualnie jest praktycznie niemożliwe i wymaga specjalistycznych badań. Różni się od nich składem chemicznym, co przekłada się na nieco inne parametry fizyczne, niemożliwe do zweryfikowania bez aparatury. ## Formy kryształów Minerał krystalizuje w układzie regularnym, tworząc niemal idealne sześciany. Kryształy są zazwyczaj bardzo małe, rzadko przekraczające 1 mm. Występują jako pojedyncze, rozproszone kryształy lub w niewielkich skupieniach na powierzchni skały.

Środowisko występowania

## Geneza Natrofarmakoalumit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszcowych bogatych w arsen, zwłaszcza w klimatach suchych i półpustynnych. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów bogatych w arsen, glin i sód z minerałami pierwotnymi, takimi jak arsenopiryt czy enargit. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami arsenianowymi. Do najczęstszych asocjacji należą: farmakosyderyt, skorodyt, mansfieldyt, jarosyt, kwarc oraz tlenki żelaza (goethyt, hematyt). ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska tego rzadkiego minerału to: - Kopalnia Gold Hill w hrabstwie Tooele, Utah, USA - lokalizacja typowa. - Kopalnia Maria Josefa, Rodalquilar, Almería, Hiszpania - znana z dobrze wykształconych mikrokryształów. - Kopalnia Clara w Schwarzwaldzie, Niemcy.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska natrofarmakoalumitu zależy przede wszystkim od jakości i wielkości kryształów. Najbardziej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, przezroczystymi sześcianami, wyraźnie odcinającymi się od skały macierzystej. Ważny jest również kontrast kolorystyczny z podłożem (np. ciemną limonitową matrycą). Ze względu na mały rozmiar kryształów, jest to minerał głównie dla kolekcjonerów specjalizujących się w okazach typu "micromount". ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z kopalni Maria Josefa w Hiszpanii, która dostarczyła jednych z najlepszych na świecie mikrokryształów tego minerału. Okazy z lokalizacji typowej w Gold Hill (USA) również mają wartość historyczną i kolekcjonerską.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na mały rozmiar i delikatność kryształów, nie zaleca się czyszczenia na mokro. Jeśli jest to konieczne, można użyć wody destylowanej i sprężonego powietrza do osuszenia, unikając bezpośredniego kontaktu mechanicznego. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Kryształy są kruche i wrażliwe na ultradźwięki oraz wstrząsy. Nie należy podgrzewać okazów. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności.