Natromarkeyite

Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>Ca<sub>8</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>4</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>13</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>24</sub>·3H<sub>2</sub>O

Natromarkeyit to rzadki, wtórny minerał uranylu, tworzący jasnożółte, igiełkowe kryształy i naloty w kopalniach uranu.

## Charakterystyka Natromarkeyit jest złożonym, uwodnionym węglanem sodu, wapnia i uranylu. Występuje w postaci drobnych, igiełkowych lub włoskowych kryształów, które często tworzą promieniste agregaty, rozetki, a także puszyste lub filcowe naloty i skorupy. Poszczególne kryształy są zazwyczaj mikroskopijnej wielkości, rzadko przekraczając 1 mm długości. Ze względu na swoją delikatną naturę, okazy są niezwykle kruche. ## Właściwości fizyczne Kryształy natromarkeyitu wykazują jasnożółty do zielonkawożółtego połysk, opisywany jako jedwabisty lub matowy w przypadku gęstych agregatów. Minerał jest przeświecający. Jest to minerał bardzo miękki i lekki, o gęstości obliczonej na około 2.55 g/cm³. Wykazuje silną, jasnozieloną fluorescencję w krótkofalowym świetle ultrafioletowym (UV-SW). ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w odcieniach od jasnożółtego do zielonkawożółtego. Nie wyróżniono żadnych nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Natromarkeyit został opisany jako nowy gatunek minerału w 2019 roku przez Travisa A. Oldsa, Jakuba Plášila, Anthony’ego R. Kampfa, Owena M. Millsa i Joe’go Martyla. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - obecności sodu (łac. *natrium*) - oraz do jego strukturalnego i chemicznego podobieństwa do markeyitu. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem IMA2018-101. Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia Markey w hrabstwie San Juan, Utah, USA. ## Zastosowania Natromarkeyit, jako minerał rzadki i występujący w mikroskopijnych ilościach, nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów uranowych i rzadkich gatunków.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Jedwabisty
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
2.55
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi natromarkeyitu są jego jasnożółta barwa, pokrój w formie puszystych, filcowatych lub promienistych agregatów złożonych z drobnych igiełek, oraz występowanie w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami uranu. Kluczową cechą diagnostyczną jest silna, jasnozielona fluorescencja w krótkofalowym świetle UV. ## Odróżnianie od podobnych Natromarkeyit jest wizualnie niemal identyczny z markeyitem. Rozróżnienie tych dwóch minerałów jest niemożliwe bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub krystalograficznych (PXRD), które mogą potwierdzić dominację sodu nad wapniem w odpowiedniej pozycji strukturalnej. Można go również pomylić z innymi igiełkowymi, wtórnymi minerałami uranylu, takimi jak agricolait czy andersonit, od których odróżnia go specyficzna geneza i parageneza mineralna. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo drobne, igiełkowe lub włoskowe, wydłużone wzdłuż osi [010]. Zwykle tworzą rozetkowe, promieniste lub bezładne, splątane agregaty przypominające filc lub watę. Występują także w formie cienkich skorup i nalotów na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Natromarkeyit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania złóż uranu. Tworzy się w wyniku procesów postsylifikacyjnych (poeksploatacyjnych) na ścianach i drewnianej obudowie wyrobisk górniczych, w warunkach niskiej temperatury i wysokiej wilgotności. Powstaje w wyniku oddziaływania wód bogatych w sód i węglany z minerałami pierwotnymi uranu, takimi jak uraninit. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu. W lokalizacji typowej (kopalnia Markey) znaleziono go w towarzystwie gipsu, kalcytu, markeyitu, agricolaitu, andersonitu, liebigitu, schröckingerytu, bayleyitu i uraninitu. ## Lokalizacje Potwierdzone stanowiska występowania natromarkeyitu są niezwykle rzadkie. Najważniejsze z nich to: - **USA** - Kopalnia Markey, Red Canyon, hrabstwo San Juan, Utah (miejsce typowe). - **Czechy** - Kopalnia Svornost w Jáchymovie, Rudawy (drugie potwierdzone miejsce występowania na świecie).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy natromarkeyitu to te, które posiadają bogate, gęste pokrycia drobnych, ale dobrze widocznych kryształów na niewielkiej matrycy skalnej. Atrakcyjność podnosi intensywna, jasnożółta barwa oraz wyraźna, promienista struktura agregatów. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, czystość i przezroczystość nie są kluczowymi kryteriami. Ważna jest natomiast estetyka całej kompozycji i brak uszkodzeń delikatnych igiełek. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość, jeśli nie wszystkie okazy dostępne na rynku kolekcjonerskim, pochodzi z miejsca typowego - kopalni Markey w Utah, USA. Okazy z czeskiego Jáchymova są ekstremalnie rzadkie w kolekcjach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów natromarkeyitu generalnie nie powinno się czyścić na mokro. Ze względu na jego rozpuszczalność w wodzie i ekstremalną kruchość, każda próba czyszczenia może zniszczyć delikatne kryształy. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami, które mogą rozpuścić minerał. Okazy są bardzo kruche i wrażliwe na wstrząsy oraz dotyk. Jako minerał uranu, jest radioaktywny i wymaga bezpiecznego obchodzenia się z nim - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Natromarkeyit należy przechowywać w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. typu "perky box"), aby chronić go przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i wilgocią. Powinien być trzymany z dala od źródeł wibracji i miejsc, gdzie mógłby zostać przypadkowo dotknięty. Ze względu na radioaktywność, powinien być przechowywany z dala od miejsc stałego przebywania ludzi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej