Natrolemoynite
Wzór chemiczny: Na<sub>4</sub>Zr<sup>4+</sup><sub>2</sub>Si<sub>10</sub>O<sub>26</sub>·9H<sub>2</sub>O
Natrolemoynit to bardzo rzadki, uwodniony krzemian sodu i cyrkonu, tworzący bezbarwne, igiełkowe kryształy w syenitach nefelinowych.
Opis
## Charakterystyka Natrolemoynit jest minerałem z grupy krzemianów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony krzemian sodu i cyrkonu. Występuje w postaci smukłych, igiełkowych lub włóknistych kryształów, które często tworzą promieniste, rozbieżne lub snopkowe agregaty. Zazwyczaj jest bezbarwny do białego. Charakteryzuje się szklistym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 2,48 g/cm³. Brak jest wiarygodnych danych na temat jego twardości w skali Mohsa, jednak ze względu na jego skład i strukturę można przypuszczać, że jest to minerał stosunkowo miękki. ## Barwy i odmiany Natrolemoynit występuje w jednolitych barwach - jest bezbarwny lub biały. Nie są znane jego barwne odmiany ani nazwy handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - przedrostek "natro-" wskazuje na dominujący sód (łac. *natrium*) - oraz do jego strukturalnego i chemicznego podobieństwa do lemoynitu. Został on opisany po raz pierwszy w 1999 roku przez Joela D. Grice'a, Roberta A. Gaulta i Jerry'ego Van Velthuizena na podstawie okazów znalezionych w kamieniołomie Poudrette na Mont Saint-Hilaire w Quebecu, w Kanadzie, które jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, natrolemoynit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną natrolemoynitu jest jego forma występowania - w postaci promienistych agregatów złożonych z cienkich, igiełkowych kryształów. Kluczowa dla identyfikacji jest również lokalizacja i parageneza mineralna, zwłaszcza występowanie w miarolitycznych kawernach syenitów nefelinowych. ## Odróżnianie od podobnych Natrolemoynit jest wizualnie niemal identyczny z lemoynitem - pewne rozróżnienie tych dwóch minerałów wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS). Można go również pomylić z innymi białymi, igiełkowymi minerałami występującymi w podobnych środowiskach, takimi jak elpidyt (krystalizuje w układzie rombowym i ma inny pokrój kryształów) czy niektórymi zeolitami. Doskonała łupliwość w dwóch kierunkach jest pomocną cechą diagnostyczną. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, smukłe kryształy o pokroju igiełkowym lub włóknistym. Kryształy te niemal zawsze występują w formie agregatów: promienistych, rozbieżnych, przypominających wachlarze lub snopki.
Środowisko geologiczne
## Geneza Natrolemoynit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w kawernach miarolitycznych i pegmatytach w obrębie alkalicznych kompleksów magmowych, głównie syenitów nefelinowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla środowisk alkalicznych. Do jego najczęstszych asocjacji należą lemoynit, egiryn, analcym, mikroklin, katapleit, elpidyt, eudialit, lorenzenit oraz serandyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i najbardziej znanym miejscem występowania natrolemoynitu jest jego lokalizacja typowa - kamieniołom Poudrette na Mont Saint-Hilaire w Quebecu, w Kanadzie. Znany jest również z alkalicznych masywów Półwyspu Kolskiego w Rosji - Chibin i Łowoziera.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, nieuszkodzonymi, promienistymi agregatami igiełkowych kryształów. Wysoko oceniana jest również estetyczna kompozycja z innymi, kontrastującymi barwnie minerałami towarzyszącymi, np. z serandytem czy egirynem. Ze względu na małe rozmiary kryształów, wielkość agregatów jest istotnym czynnikiem wpływającym na wartość. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najlepsze i najbardziej poszukiwane okazy natrolemoynitu pochodzą z Mont Saint-Hilaire w Kanadzie. Stanowią one standard jakości dla tego minerału. Okazy z rosyjskich masywów alkalicznych są również znane, ale znacznie rzadziej dostępne na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy natrolemoynitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej w celu usunięcia kurzu. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne, igiełkowe kryształy. ## Czego unikać Minerał ten, jako uwodniony krzemian, może być wrażliwy na wysoką temperaturę, która grozi jego dehydratacją i zniszczeniem struktury. Należy chronić go przed kontaktem z silnymi chemikaliami i kwasami. Jest stosunkowo miękki i kruchy, dlatego wymaga ochrony przed uderzeniami i zarysowaniem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami temperatury. Ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne nie jest wskazana.