Natrodufrénite

Wzór chemiczny: NaFe<sup>2+</sup>Fe<sup>3+</sup><sub>5</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>4</sub>(OH)<sub>6</sub>·2H<sub>2</sub>O

Rzadki, wtórny fosforan sodu i żelaza, tworzący charakterystyczne, ciemnozielone, promieniste agregaty włóknistych kryształów.

## Charakterystyka Natrodufrénit jest rzadkim, uwodnionym fosforanem sodu i żelaza, należącym do grupy dufrénitu. Występuje zazwyczaj w postaci sferycznych lub promienistych agregatów, zbudowanych z bardzo drobnych, włóknistych lub igiełkowych kryształów. Poszczególne kryształy są rzadko widoczne gołym okiem. Okazy mają najczęściej ciemnozieloną, oliwkowozieloną do niemal czarnej barwę i często pokrywają powierzchnie skał macierzystych w formie cienkich nalotów lub skorup. ## Właściwości fizyczne Kryształy natrodufrénitu są bardzo małe i kruche. Minerał wykazuje jedwabisty lub szklisty połysk, a w przypadku gęstych agregatów może wydawać się matowy. Jest minerałem stosunkowo miękkim, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 3.5. Jest nieprzezroczysty lub co najwyżej przeświecający na cienkich krawędziach. ## Barwy i odmiany Natrodufrénit występuje w odcieniach zieleni, od oliwkowozielonej, przez ciemnozieloną, zielonoczarną, aż po niemal czarną. Jego rysa jest charakterystycznie oliwkowozielona. Nie wyróżnia się odrębnych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1981 roku przez P.J. Dunna, D.R. Peacora i R.C. Rouse'a. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - obecności sodu (łac. *natrium*) - oraz do jego związku ze strukturalnie podobnym minerałem, dufrénitem. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, natrodufrénit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie przedmiotem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach fosforanowych oraz w mikrominerałach.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Silky
Rysa
Olive-green
Gęstość
3.35
Łupliwość
Perfect on {100}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną natrodufrénitu jest jego forma występowania: promieniste lub kuliste agregaty bardzo drobnych, włóknistych kryształów o ciemnozielonej barwie. Charakterystyczna jest również oliwkowozielona rysa. Występowanie w strefach utleniania złóż żelaza lub pegmatytach fosforanowych jest dodatkową wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Natrodufrénit jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od innych minerałów z grupy dufrénitu (np. dufrénitu, burangaitu) bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). Można go również pomylić z innymi wtórnymi fosforanami żelaza, takimi jak rockbridgeit czy strengit, które tworzą podobne skupienia, ale często różnią się odcieniem lub formą kryształów. W odróżnieniu od wielu z nich, natrodufrénit charakteryzuje się obecnością sodu. ## Formy kryształów Minerał tworzy skupienia włóknistych, igiełkowych lub listewkowych kryształów, które układają się w formy promieniste, sferulityczne (kuliste) lub wachlarzowate. Tworzy również skorupy i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Natrodufrénit jest minerałem wtórnym. Powstaje w strefach utleniania (wietrzenia) złóż bogatych w żelazo i fosfor. Najczęściej spotykany jest w złożach sedymentacyjnych żelaza oraz w granitowych pegmatytach, gdzie tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów fosforanowych, takich jak tryfilin. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami fosforanowymi, takimi jak rockbridgeit, strengit, fosfosyderyt, hureaulit, a także z minerałami żelaza, jak goethyt i hematyt. W pegmatytach towarzyszy mu kwarc, skalenie i muskowit. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska natrodufrénitu na świecie to między innymi kopalnia Bull Moose w Custer (Dakota Południowa, USA), gdzie został odkryty, a także pegmatyty w rejonie Hagendorf-Süd (Bawaria, Niemcy). Występuje również w Hiszpanii (kopalnia La Paloma, Murcia), Portugalii oraz w kopalni żelaza Iron Knob w Australii Południowej.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, wyraźnymi sferycznymi lub promienistymi agregatami o intensywnej, ciemnozielonej barwie. Ważny jest kontrast z jasną skałą macierzystą (matrycą), na której osadzone są kryształy. Rozmiar agregatów oraz brak uszkodzeń mechanicznych delikatnych włókien znacząco podnoszą wartość okazu. Okazy z klasycznych, dobrze udokumentowanych lokalizacji, jak Bull Moose Mine czy Hagendorf, są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Kolekcjonerzy najbardziej cenią okazy pochodzące z typowej lokalizacji w kopalni Bull Moose w Dakocie Południowej (USA) oraz z klasycznych stanowisk w pegmatytach Hagendorf w Niemczech. Te lokalizacje dostarczyły najlepiej zdefiniowanych i najbardziej estetycznych okazów minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zalecana jest najwyższa ostrożność. Najlepiej używać sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Jakikolwiek kontakt mechaniczny, nawet z miękką szczoteczką, może bezpowrotnie uszkodzić delikatne, igiełkowe kryształy. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy używać wyłącznie wody destylowanej i aplikować ją w formie delikatnego spreju lub za pomocą pipety, unikając silnego strumienia. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, które zniszczą agregaty. Unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą reagować z fosforanami. Okazy są kruche i wrażliwe na uderzenia oraz wstrząsy. ## Przechowywanie Okazy natrodufrénitu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i wibracji. Najlepszym rozwiązaniem są zamykane pudełka typu "micromount" lub gabloty, które chronią przed uszkodzeniami mechanicznymi i osiadaniem kurzu. Należy unikać umieszczania cięższych okazów w pobliżu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej