Natroalunite

Wzór chemiczny: NaAl₃(S₆+O₄)₂(OH)₆

Natroalunit to sodowy odpowiednik alunitu, minerał z grupy ałunów, tworzący drobne, szkliste kryształy o białej lub szarej barwie.

## Charakterystyka Natroalunit jest minerałem z grupy siarczanów, należącym do szeregu alunitu-natroalunitu, w którym sód zastępuje potas. Tworzy najczęściej bardzo małe, tabliczkowe lub romboedryczne kryształy, które rzadko osiągają rozmiary widoczne gołym okiem. Zazwyczaj występuje w postaci zbitych, ziarnistych, ziemistych lub włóknistych skupień. Jest kruchy, a jego kryształy, jeśli są wykształcone, cechują się szklistym lub perłowym połyskiem na powierzchniach łupliwości. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 3.5-4.5 w skali Mohsa. Jego gęstość wynosi około 2.83-2.9 g/cm³. Kryształy wykazują wyraźną łupliwość w jednym kierunku. Połysk jest najczęściej szklisty, a na płaszczyznach łupliwości może być perłowy. Występuje w formach od przezroczystych do przeświecających. ## Barwy i odmiany Natroalunit jest zazwyczaj bezbarwny, biały, szary, żółtawy lub czerwonawy. Jego barwa często zależy od obecności domieszek. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian, a identyfikacja poszczególnych ogniw szeregu z alunitem wymaga zaawansowanych analiz chemicznych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1902 roku przez Waldemara T. Schallera, nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności sodu (łac. *natrium*) oraz podobieństwa do alunitu. Został po raz pierwszy opisany na podstawie próbek z kopalni Big Horn w hrabstwie San Juan w Kolorado, USA. ## Zastosowania Natroalunit nie ma bezpośredniego zastosowania przemysłowego. Stanowi jednak obiekt zainteresowania naukowego jako wskaźnik procesów hydrotermalnych i wietrzeniowych. Jest również minerałem poszukiwanym przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich i mikromontażach.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5-4.5
Połysk: Szklisty, perłowy na powierzchniach łupliwości
Rysa: Biała
Gęstość: 2.83-2.9
Łupliwość: Dobra wzdłuż {0001}
Przełam: Muszlowy do nierównego
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja natroalunitu w warunkach polowych jest bardzo trudna ze względu na jego wizualne podobieństwo do alunitu, kaolinitu, gipsu i innych minerałów hydrotermalnych. Zazwyczaj tworzy bardzo drobne kryształy lub ziemiste skupienia. Pewne rozpoznanie wymaga analiz chemicznych (np. EDS) lub rentgenowskich (XRD) w celu potwierdzenia dominacji sodu nad potasem. ## Odróżnianie od podobnych Od alunitu można go odróżnić jedynie za pomocą analizy chemicznej. Od gipsu różni się większą twardością i brakiem doskonałej łupliwości w trzech kierunkach. Od minerałów ilastych, takich jak kaolinit, odróżnia go krystaliczna struktura (widoczna pod powiększeniem) i nieco większa twardość. ## Formy kryształów Kryształy natroalunitu są trygonalne, najczęściej przyjmują postać niewielkich, ostro zakończonych romboedrów lub grubych tabliczek o zarysie heksagonalnym. Często występują w postaci zbitych mas, skupień ziarnistych, włóknistych lub jako powłoki i naskorupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Natroalunit jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku procesów hydrotermalnych o niskiej i średniej temperaturze, szczególnie w strefach zaawansowanej argilizacji (utleniania) złóż kruszców. Tworzy się w wyniku oddziaływania roztworów bogatych w siarczany na skały zasobne w glin i sód. Może również powstawać w procesach wietrzeniowych oraz w środowiskach solfatar i fumarol wulkanicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z alunitem, kwarcem, pirytem, kaolinitem, haloizytem, gipsem, barytem, diasporą i siarką rodzimą. ## Lokalizacje Do najważniejszych stanowisk na świecie należą te w USA (Kolorado, Nevada, Arizona, Kalifornia). Znaczące wystąpienia odnotowano również w Hiszpanii (prowincja Almería), we Włoszech (okolice Wezuwiusza i na wyspie Vulcano), w Grecji (wyspa Milos), w Australii (Nowa Południowa Walia) oraz w Chinach i Japonii.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i lśniącymi kryształami, nawet jeśli są one niewielkie. Kontrastująca matryca, na której osadzone są kryształy, znacząco podnosi atrakcyjność wizualną. Poszukiwane są również rzadkie formy krystaliczne i asocjacje z innymi minerałami hydrotermalnymi. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, wiele najlepszych okazów trafia do kolekcji typu "micromount". ## Popularne stanowiska Klasyczne okazy pochodzą z lokalizacji w Kolorado (USA), skąd minerał został po raz pierwszy opisany. Wysokiej jakości mikrokryształy znajdowane są również w Hiszpanii (np. w kopalniach w okolicach Almerii) oraz we Włoszech w rejonach aktywności wulkanicznej.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy natroalunitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Zawsze należy dokładnie wysuszyć okaz po czyszczeniu. ## Czego unikać Natroalunit jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Minerał jest stosunkowo miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów natroalunitu w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Ze względu na często niewielkie rozmiary kryształów, popularne są pudełka typu "micromount".