Nahcolite

Wzór chemiczny: NaHCO<sub>₃</sub>

Nahcolit to naturalnie występująca forma wodorowęglanu sodu, tworząca najczęściej białe, pryzmatyczne kryształy lub krystaliczne naloty i wykwity.

## Charakterystyka Nahcolit jest minerałem z grupy węglanów, będącym naturalną, krystaliczną formą wodorowęglanu sodu (sody oczyszczonej). Zazwyczaj występuje w postaci białych lub bezbarwnych, wydłużonych kryształów o pokroju pryzmatycznym lub igiełkowym. Często tworzy skupienia pręcikowe, promieniste agregaty, a także naskorupienia, naloty i wykwity na powierzchni skał. Jest minerałem kruchym, miękkim i lekkim. ## Właściwości fizyczne Kryształy nahcolitu charakteryzują się szklistym połyskiem. Minerał jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jest lekki, o gęstości około 2.21 g/cm³. Jest przezroczysty do przeświecającego. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Najczęściej jest bezbarwny lub biały. Zanieczyszczenia mogą nadawać mu odcienie szarości, brązu lub żółci. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa nahcolitu, nadana w 1928 roku przez Fredericka A. Genth

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Szklisty
Rysa: Biała
Gęstość: 2.21
Łupliwość: Doskonała w {101}
Przełam: Muszlowy
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Nahcolit najłatwiej rozpoznać po jego niskiej twardości (2.5 w skali Mohsa), doskonałej łupliwości w jednym kierunku oraz szklistym połysku. Charakterystyczna jest jego reakcja z kwasami - gwałtownie pieni się i rozpuszcza, wydzielając dwutlenek węgla. Jest również rozpuszczalny w wodzie. Często występuje w postaci białych, igiełkowych lub pryzmatycznych kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi białymi, miękkimi minerałami ewaporatowymi, takimi jak trona, termonatryt czy halit. Od trony i termonatrytu odróżnia go forma kryształów i nieco inne właściwości optyczne. Od halitu (soli kamiennej) odróżnia go przede wszystkim brak słonego smaku i gwałtowna reakcja z kwasem. W przeciwieństwie do kalcytu, który również reaguje z kwasem, nahcolit jest znacznie bardziej miękki. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie jednoskośnym, tworząc wydłużone, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy. Często występują one w postaci promienistych lub splątanych agregatów. Spotykany jest również w formie skupień ziarnistych, naskorupień i wykwitów.

Środowisko występowania

## Geneza Nahcolit jest minerałem pochodzenia ewaporacyjnego. Powstaje w wyniku wytrącania z wód słonych jezior alkalicznych w suchym, pustynnym klimacie. Tworzy się również jako produkt sublimacji w ekshalacjach wulkanicznych (fumarolach) lub jako minerał wtórny w jaskiniach. Występuje w postaci warstw w obrębie osadów ilastych i łupków bitumicznych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami ewaporatowymi, takimi jak trona, termonatryt, gaylussyt, northupit, a także z kalcytem, dolomitem i pirytem. W formacji Green River w USA towarzyszy mu również ropa naftowa i gaz ziemny w łupkach bitumicznych. ## Lokalizacje Najważniejsze i największe na świecie złoża nahcolitu znajdują się w formacji Green River w stanach Kolorado, Utah i Wyoming w USA. Znany jest również z Searles Lake w Kalifornii (USA). Występuje jako produkt działalności wulkanicznej w okolicach Wezuwiusza i Etny we Włoszech. Inne lokalizacje to m.in. jezioro Magadi w Kenii, Egipt oraz półwysep Kola w Rosji.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są dobrze wykształcone, przezroczyste kryształy o wyraźnym połysku i ostrych krawędziach. Atrakcyjne są również grupy kryształów tworzące promieniste lub wachlarzowate agregaty. Okazy z klasycznych lokalizacji, takich jak formacja Green River, są szczególnie poszukiwane. Czystość (brak inkluzji i zanieczyszczeń) oraz brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Najsłynniejsze okazy kolekcjonerskie pochodzą z hrabstwa Rio Blanco w Kolorado (USA), gdzie nahcolit tworzy imponujące, wydłużone kryształy w łupkach formacji Green River. Okazy z Searles Lake w Kalifornii również są cenione w kolekcjach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Nahcolit jest bardzo miękki i rozpuszczalny w wodzie, dlatego należy go czyścić z najwyższą ostrożnością. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza. Należy unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić lub całkowicie rozpuścić okaz. ## Czego unikać Bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na wilgoć, dlatego nie należy go przechowywać w wilgotnych pomieszceniach. Jest również bardzo miękki i kruchy, podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy nahcolitu należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w szczelnie zamykanych pojemnikach lub klaserach z pochłaniaczem wilgoci, aby chronić je przed wilgocią z powietrza. Ze względu na jego kruchość, powinien być przechowywany osobno, z dala od twardszych minerałów.