Nacrite

Wzór chemiczny: Al₂Si₂O₅(OH)₄

Nakryt to rzadki minerał ilasty z grupy kaolinitu, polimorf kaolinitu i dickitu, tworzący drobne, perłowe blaszki i agregaty.

## Charakterystyka Nakryt jest minerałem ilastym należącym do grupy kaolinitu, będąc jednym z jego polimorfów, obok dickitu i kaolinitu. Z chemicznego punktu widzenia jest to uwodniony krzemian glinu. Zwykle występuje w postaci bardzo małych, sześciobocznych kryształów o pokroju płytkowym lub blaszkowym, które tworzą zwarte, ziemiste lub łuskowate skupienia. Poszczególne kryształy są rzadko widoczne gołym okiem. Agregaty często mają perłowy połysk, od którego pochodzi nazwa minerału. ## Właściwości fizyczne Nakryt jest minerałem bardzo miękkim, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 2-2.5. Jego blaszki są giętkie, ale nieelastyczne. Ma doskonałą łupliwość w jednym kierunku, równolegle do podstawy kryształów. Gęstość wynosi około 2.5-2.6 g/cm³. Połysk jest zazwyczaj perłowy na powierzchniach łupliwości, a w skupieniach ziemistych matowy. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny, biały, szarawy, żółtawy lub brązowawy. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa nakrytu pochodzi od francuskiego słowa *nacre*, oznaczającego "masę perłową", w nawiązaniu do charakterystycznego, perłowego połysku jego skupień. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1807 roku przez Alexandre'a Brongniarta. ## Zastosowania Nakryt nie ma znaczącego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją rzadkość. Stanowi głównie obiekt zainteresowania naukowego (jako polimorf kaolinitu) i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2-2.5
Połysk: Pearly
Rysa: White
Gęstość: 2.5-2.6
Łupliwość: Perfect on {001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Translucent to opaque
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Nakryt jest trudny do jednoznacznej identyfikacji bez zaawansowanych metod badawczych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza termiczna (DTA), które pozwalają odróżnić go od innych polimorfów z grupy kaolinitu. Wstępnie można go rozpoznać po perłowym połysku, bardzo niskiej twardości i występowaniu w formie drobnołuskowych, miękkich agregatów. W dotyku może wydawać się lekko tłusty lub mydlany. ## Odróżnianie od podobnych Najtrudniejsze jest odróżnienie nakrytu od kaolinitu i dickitu, które mają identyczny skład chemiczny i bardzo podobne właściwości fizyczne. Kaolinit częściej tworzy skupienia zbite i ziemiste, a dickit ma tendencję do formowania lepiej wykształconych, choć wciąż małych, kryształów. Talk jest podobnie miękki i również wydaje się mydlany w dotyku, ale ma inny skład chemiczny i zazwyczaj występuje w innych środowiskach geologicznych. Muskowit w formie drobnołuskowej (serycyt) jest podobny, ale jego blaszki są elastyczne, w przeciwieństwie do giętkich, lecz nieelastycznych blaszek nakrytu. ## Formy kryształów Kryształy nakrytu są pseudoheksagonalne, tabliczkowe lub blaszkowe, prawie zawsze o mikroskopijnych rozmiarach. Tworzą wachlarzowate, promieniste lub łuskowate agregaty, a także skupienia zbite, ziemiste i kryptokrystaliczne.

Środowisko występowania

## Geneza Nakryt jest minerałem hydrotermalnym, powstającym w stosunkowo niskich i średnich temperaturach. Tworzy się w żyłach kruszcowych oraz jako produkt przeobrażenia minerałów bogatych w glin, takich jak skalenie, w wyniku działania roztworów hydrotermalnych. Jest znacznie rzadszy niż kaolinit, który powstaje głównie w procesach wietrzenia powierzchniowego. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z kwarcem, kalcytem, fluorytem, dolomitem, pirytem, galeną, sfalerytem oraz innymi minerałami ilastymi, w tym kaolinitem i dickitem. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska nakrytu na świecie to m.in. Brand-Erbisdorf i Freiberg w Saksonii (Niemcy), gdzie opisano go po raz pierwszy. Występuje również w St Agnes i Redruth w Kornwalii (Wielka Brytania), w różnych lokalizacjach w Czechach, a także w Stanach Zjednoczonych, np. w kopalniach w hrabstwie Gilpin w Kolorado oraz w rejonie Tintic w Utah.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów kolekcjonerskich nakrytu zależy przede wszystkim od stopnia wykształcenia i widoczności jego struktur. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnymi, wachlarzowatymi lub promienistymi agregatami o silnym, perłowym połysku. Ponieważ pojedyncze kryształy są mikroskopijne, ocenia się estetykę całego skupienia. Kontrast z minerałem macierzystym (matriksem), np. z kwarcem, również podnosi wartość wizualną i kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Klasyczne i cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Saksonii w Niemczech. Okazy z Kornwalii w Wielkiej Brytanii oraz z niektórych kopalń w Kolorado (USA) również są poszukiwane.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy nakrytu są bardzo delikatne i miękkie. Należy je czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego porowatą naturę i możliwość absorpcji, należy unikać kontaktu z wodą, która może penetrować strukturę i być trudna do usunięcia, a także może zawierać zanieczyszczenia. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wszelkich chemikaliów, kwasów i detergentów. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do utraty wody strukturalnej. Nie należy go myć w myjkach ultradźwiękowych. Chronić przed zarysowaniem przez twardsze minerały. ## Przechowywanie Okazy nakrytu najlepiej przechowywać w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i zanieczyszczeniami. Ze względu na jego kruchość, powinien być trzymany z dala od okazów, które mogą go porysować.