Nabokoite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>7</sub>Te<sup>4+</sup>O<sub>4</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>5</sub>·KCl

Nabokoit to bardzo rzadki telluranian-siarczan miedzi, tworzący charakterystyczne, drobne, tabliczkowe kryształy o intensywnie zielonej barwie.

## Charakterystyka Nabokoit jest minerałem z grupy siarczanów, zawierającym również tellur, miedź, potas i chlor. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm. Kryształy te często tworzą rozetowe lub promieniste agregaty, a także cienkie naloty i skorupki na skałach. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, szmaragdowozielona do trawiastozielonej barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy nabokoitu wykazują szklisty połysk. Minerał jest kruchy i ma doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co odpowiada płaskiej powierzchni tabliczkowych kryształów. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, większość właściwości fizycznych jest trudna do zaobserwowania bez specjalistycznego sprzętu. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest znany wyłącznie w odcieniach zieleni, od szmaragdowozielonej po trawiastozieloną. Nie opisano żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nabokoit został odkryty w produktach działalności fumaroli wulkanu Tołbaczik na Kamczatce w Rosji. Został opisany i uznany za nowy minerał w 1987 roku. Jego nazwa honoruje Sofię Iwanowną Naboko (1909-2005), rosyjską geolog i wulkanolog, która przez wiele lat badała wulkany Kamczatki, w tym wulkan Tołbaczik. ## Zastosowania Nabokoit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ani komercyjnego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako bardzo rzadki i interesujący minerał związany ze środowiskiem wulkanicznym.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Szklisty
Rysa
Zielona
Gęstość
4.23
Łupliwość
Doskonała {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja nabokoitu opiera się na jego unikalnym środowisku występowania (fumarole wulkaniczne), charakterystycznym pokroju drobnych, tabliczkowych kryształów tworzących rozetowe agregaty, intensywnie zielonej barwie i współwystępowaniu z innymi rzadkimi minerałami tellurowymi. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) lub spektroskopia EDS. ## Odróżnianie od podobnych Nabokoit może być mylony z innymi wtórnymi, zielonymi minerałami miedzi, takimi jak brochantyt, malachit czy inne rzadkie siarczany i tellurany. Odróżnia go jednak specyficzny, tabliczkowy pokrój kryształów i asocjacje mineralne. Od brochantytu różni się formą kryształów (brochantyt tworzy igiełkowe lub pryzmatyczne kryształy), a od malachitu brakiem reakcji z kwasem solnym. Ostateczne odróżnienie od bardzo podobnych minerałów z lokalizacji typu (np. fedotowitu) wymaga analizy chemicznej. ## Formy kryształów Nabokoit tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o kwadratowym lub prostokątnym zarysie. Kryształy te często łączą się w subrównoległe lub rozetowe agregaty, a także tworzą cienkie skorupy i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Nabokoit jest minerałem pochodzenia ekshalacyjnego. Powstaje w wyniku sublimacji i reakcji gazów wulkanicznych (fumaroli) o wysokiej temperaturze (400-600°C) z otaczającymi skałami. Jest produktem działalności wulkanicznej, krystalizującym bezpośrednio z fazy gazowej w pobliżu ujść fumaroli. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów fumarolocznych, takich jak tenoryt, hematyt, aftitalit, langbeinit, a przede wszystkim innych siarczanów i telluranów miedzi, np. atlasowitu, fedotowitu, kamczatytu, klyuchevskitu i piipitu. Współwystępowanie z tymi minerałami jest kluczową wskazówką diagnostyczną. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone i szczegółowo opisane miejsca występowania nabokoitu na świecie to fumarole związane z Wielką Erupcją Szczelinową wulkanu Tołbaczik (1975-1976) na Półwyspie Kamczackim w Rosji. Jest to jego lokalizacja typowa.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów nabokoitu jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i definicji kryształów. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie wykształconymi, ostrymi, tabliczkowymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe agregaty. Intensywność i czystość szmaragdowozielonej barwy również podnosi wartość. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, kluczowa jest ich obfitość na matrycy skalnej oraz kontrast z podłożem. Okazy z widocznymi, dobrze uformowanymi agregatami, wolne od uszkodzeń, są najwyżej cenione. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest lokalizacja typowa - wulkan Tołbaczik na Kamczatce. Okazy pochodzące z historycznych zbiorów z tej lokalizacji są niezwykle rzadkie i poszukiwane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych i "micromountów".

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość, kruchość i niewielkie rozmiary kryształów, mechaniczne czyszczenie jest wysoce niewskazane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia luźnego kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, detergentami i innymi płynami, ponieważ minerał może być rozpuszczalny lub może ulec uszkodzeniu. Kryształy są bardzo kruche i wrażliwe na uszkodzenia mechaniczne, wibracje i zmiany temperatury. Nie należy wystawiać okazu na bezpośrednie działanie światła słonecznego. ## Przechowywanie Okazy nabokoitu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętym, wyściełanym pudełku typu "micromount", które chroni je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Najlepiej trzymać je w suchym miejscu, z dala od źródeł ciepła i światła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej