Muthmannite

Wzór chemiczny: AuAgTe<sub>2</sub>

Muthmannit to rzadki tellurek złota i srebra, tworzący drobne, metaliczne ziarna o cynowobiałej barwie, często z tęczowym nalotem.

## Charakterystyka Muthmannit jest rzadkim minerałem z grupy tellurków, chemicznie klasyfikowanym jako tellurek złota i srebra. Występuje zazwyczaj w formie niewielkich, anhedralnych (nieprawidłowo wykształconych) ziaren i skupień, rzadko tworząc pryzmatyczne kryształy o długości do 1 mm. Jego świeża powierzchnia ma cynowobiały lub srebrzystobiały kolor i metaliczny połysk, jednak pod wpływem powietrza szybko pokrywa się charakterystycznym, matowym, tęczowym nalotem w odcieniach fioletu i błękitu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się stosunkowo niską twardością, wynoszącą 2,5 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować miedzianym drutem. Jest kruchy, a jego przełam jest nierówny. Posiada bardzo wysoką gęstość, sięgającą 11,55 g/cm³, co jest wyczuwalne nawet w niewielkich próbkach. Jest minerałem nieprzezroczystym. ## Historia i nazwa Muthmannit został po raz pierwszy opisany w 1911 roku przez węgierskiego mineraloga Antona Kissa. Nazwa minerału honoruje Friedricha Wilhelma Muthmanna (1861–1913), profesora chemii i mineralogii na Uniwersytecie w Monachium, za jego wkład w badania nad tellurkami. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, muthmannit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz mineralogów systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
11.55
Łupliwość
Niedoskonała wg {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną muthmannitu jest jego cynowobiała barwa na świeżym przełamie, która szybko pokrywa się charakterystycznym, matowym, tęczowym nalotem. Wysoka gęstość jest również pomocna w identyfikacji. W warunkach laboratoryjnych ostateczne potwierdzenie wymaga analizy chemicznej (EDS) lub dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Muthmannit można pomylić z innymi tellurkami złota i srebra, takimi jak krenneryt, sylwanit czy petzyt. Odróżnia się od nich głównie właściwościami optycznymi w świetle odbitym (np. anizotropią) oraz precyzyjnym składem chemicznym. Tęczowy nalot jest dla niego bardzo charakterystyczny, choć podobne zjawisko może występować na innych siarczkach i tellurkach. ## Formy kryształów Kryształy są niezwykle rzadkie, mają pokrój krótkich pryzmatów. Najczęściej muthmannit występuje w postaci nieregularnych ziaren i skupień wrosłych w kwarc lub inne minerały kruszcowe.

Środowisko występowania

## Geneza Muthmannit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskotemperaturowych, bogatych w tellur i złoto żyłach kwarcowych. Jest jednym z ostatnich minerałów krystalizujących w sekwencji powstawania tellurków. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi tellurkami, takimi jak sylwanit, krenneryt, petzyt, hessyt, a także z rodzimym złotem, pirytem, tetraedrytem i kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska tego minerału znajdują się w Rumunii (Sacarîmb, dawniej Nagyág) oraz w USA, w kopalni Cripple Creek w stanie Kolorado. Znany jest również z Emperor Mine na Fidżi oraz z kilku lokalizacji w Australii (np. Kalgoorlie) i Kanadzie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy muthmannitu to te, które posiadają widoczne, choćby mikroskopijne, prawidłowo wykształcone kryształy. Wysoko oceniane są również bogate skupienia ziaren o intensywnym, tęczowym nalocie, kontrastujące z jasnym kwarcem. Kluczowe jest precyzyjne potwierdzenie identyfikacji minerału. ## Popularne stanowiska Okazy z historycznej lokalizacji Sacarîmb w Rumunii oraz z Cripple Creek w USA są uważane za klasyczne i najbardziej pożądane przez kolekcjonerów specjalistycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy muthmannitu należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą, a zwłaszcza z chemikaliami, jest niewskazany. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wilgocią i chemikaliami, które mogą przyspieszyć proces utleniania i niszczenia charakterystycznego nalotu. Minerał jest miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami, zarysowaniem i wibracjami. Nie należy go podgrzewać. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, zamykanych pudełkach typu "perky box" z dala od wilgoci i zanieczyszczeń. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, bez dostępu bezpośredniego światła słonecznego i z dala od źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej