Murphyite
Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>(Te<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)
Murphyit to bardzo rzadki telluran ołowiu, tworzący mikroskopijne, tabliczkowe kryształy o żółtej barwie.
Właściwości
- Połysk
- Żywiczny do subdiamentowego
- Rysa
- Jasnożółta
- Gęstość
- 7.16
- Łupliwość
- Doskonała wg {001}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja murphyitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Rozpoznanie opiera się na jego charakterystycznym, jasnożółtym kolorze, tabliczkowej formie mikroskopijnych kryształów oraz współwystępowaniu z innymi rzadkimi telluranami i tellurkami w specyficznym środowisku geologicznym. Ostateczne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy dyfrakcja rentgenowska. ## Odróżnianie od podobnych Murphyit można pomylić z innymi wtórnymi, żółtymi minerałami ołowiu, takimi jak mimetezyt czy wulfenit, jednak te tworzą zazwyczaj znacznie większe i lepiej wykształcone kryształy. Od innych mikroskopijnych telluranów ołowiu (np. dugganitu) jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia bez specjalistycznej analizy. ## Formy kryształów Murphyit krystalizuje w postaci bardzo małych, cienkich, tabliczkowych kryształów o zarysie sześcioboku lub prostokąta. Kryształy te często tworzą rozetkowe skupienia, naloty lub cienkie powłoki na powierzchni skały macierzystej.
Środowisko występowania
## Geneza Murphyit jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszcowych bogatych w tellur. Tworzy się w warunkach niskotemperaturowych w wyniku przemian pierwotnych minerałów zawierających tellur i ołów. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi, zwłaszcza telluranami i tellurkami. W lokalizacji typowej (kopalnia Grand Central) znaleziono go w towarzystwie schieffelinitu, dugganitu, emmonsitu, cerusytu, anglesitu, a także rodzimego złota i telluru. ## Lokalizacje Potwierdzone wystąpienia murphyitu są ekstremalnie rzadkie. Poza lokalizacją typową w Tombstone w Arizonie (USA), został on zidentyfikowany jedynie w kopalni El Plomo w departamencie Atacama w Chile.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości W przypadku murphyitu, jako mikrominerału, głównym kryterium wartości kolekcjonerskiej jest bogactwo i estetyka skupień mikrokryształów na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie wykształconymi, nieuszkodzonymi kryształami tworzącymi gęste naloty lub rozetki. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami, co podnosi wartość naukową i wizualną okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna lokalizacja typowa - kopalnia Grand Central w Tombstone, w stanie Arizona, USA. Materiał z tego miejsca jest niezwykle rzadki i poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów mikrominerałów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy z murphyitem, będące zazwyczaj mikroskopijnymi nalotami, należy traktować z najwyższą ostrożnością. Czyszczenie nie jest zalecane, a jeśli jest absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości do usunięcia kurzu. Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z wodą czy środkami chemicznymi. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami, a także ultradźwiękami, które mogą zniszczyć delikatne kryształy. Okazów nie wolno podgrzewać ani narażać na nagłe zmiany temperatury. Z uwagi na mikroskopijny charakter, należy chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i ścieraniem. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszą metodą przechowywania jest trzymanie okazów w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały (tzw. micromount), które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od źródeł wibracji i bezpośredniego światła słonecznego.