Murdochite
Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>12</sub>Pb<sup>4+</sup><sub>2</sub>O<sub>15</sub>Cl<sub>2</sub>
Murdochit to rzadki tlenohalogenek miedzi i ołowiu, tworzący charakterystyczne, błyszczące, czarne kryształy o regularnym kształcie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4
- Połysk
- Metaliczny do submetalicznego
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 5.9
- Łupliwość
- Po {111}.
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Izometryczny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Murdochit można rozpoznać po jego charakterystycznej kombinacji cech: czarnej barwie, silnym metalicznym lub submetalicznym połysku, regularnych, izometrycznych formach kryształów (sześciany, ośmiościany) oraz czarnej rysie. Jest minerałem ciężkim jak na swój rozmiar. ## Odróżnianie od podobnych Murdochit bywa mylony z innymi czarnymi, błyszczącymi minerałami. Od magnetytu odróżnia go brak właściwości magnetycznych. Od tenorytu i innych tlenków miedzi różni się regularną formą kryształów. Od spineli (np. hercynitu) odróżnia go wyższa gęstość i czarna rysa (rysa spineli jest jaśniejsza). ## Formy kryształów Kryształy murdochitu krystalizują w układzie regularnym i najczęściej przyjmują formę sześcianów, ośmiościanów oraz ich kombinacji. Często tworzą niewielkie, ale dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy narastające na powierzchni skały macierzystej lub innych minerałów.
Środowisko występowania
## Geneza Murdochit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców miedzi i ołowiu. Tworzy się w warunkach suchych, pustynnych, w wyniku przeobrażeń pierwotnych minerałów siarczkowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często występuje w towarzystwie innych wtórnych minerałów miedzi i ołowiu. Do jego najczęstszych asocjacji należą: wulfenit, cerusyt, anglesyt, dioptaz, chryzokola, malachit, azuryt, hemimorfit oraz kwarc. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania murdochitu jest kopalnia Mammoth-Saint Anthony w Tiger, w hrabstwie Pinal (Arizona, USA), skąd pochodzą najlepsze znane okazy. Inne notowane lokalizacje to m.in. kopalnia Rowley w Arizonie, rejon Broken Hill w Nowej Południowej Walii (Australia) oraz pojedyncze wystąpienia w innych suchych rejonach świata, gdzie znajdują się utlenione złoża miedzi i ołowiu.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów okazy murdochitu charakteryzują się ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o silnym połysku. Wysoko oceniane są kompozycje, w których czarne kryształy murdochitu kontrastują z barwnymi minerałami towarzyszącymi, takimi jak pomarańczowy wulfenit czy niebieski dioptaz. Wielkość kryształów również ma znaczenie, chociaż nawet milimetrowe, ale perfekcyjne okazy są poszukiwane. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Mammoth-Saint Anthony w Arizonie, USA. Uważane są one za światowy standard dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy murdochitu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać sprężonego powietrza do usuwania kurzu. W razie konieczności można użyć miękkiego pędzelka i wody destylowanej, a następnie natychmiast dokładnie osuszyć okaz. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Murdochit jest wrażliwy na działanie kwasów i innych silnych chemikaliów, które mogą go uszkodzić. Należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem przez twardsze minerały. Nie powinien być poddawany gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy murdochitu, ze względu na ich niewielkie rozmiary i kruchość, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach typu "micromount" lub w gablotach, z dala od kurzu i bezpośredniego kontaktu z innymi minerałami. Zapewni to ochronę przed uszkodzeniami mechanicznymi.