Mummeite

Wzór chemiczny: Cu₁+₀.₅₈Ag₁+₃.₁₁Pb₂+₁.₁₀Bi₃+₆.₆₅S₂-₁₃

Mummeit to bardzo rzadki minerał z grupy siarkosoli, będący złożonym siarczkiem srebra, miedzi, ołowiu i bizmutu.

## Charakterystyka Mummeit jest nieprzezroczystym minerałem o metalicznym połysku i stalowoszarej barwie. Zazwyczaj występuje w formie anhedralnych (nieforemnych) ziaren lub listewkowatych kryształów, często tworząc zrosty z innymi siarkosolami bizmutu. Jego kryształy są zwykle mikroskopijnej wielkości, rzadko przekraczając 0,5 mm. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 4 w skali Mohsa. Ma metaliczny połysk i jest całkowicie nieprzezroczysty. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 7,23 g/cm³. Nie zaobserwowano w nim łupliwości. ## Barwy i odmiany Mummeit ma barwę od szarobiałej do stalowoszarej. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, zatwierdzona w 1985 roku, pochodzi od nazwiska Williama Gustava Mumme'a (ur. 1936), australijskiego mineraloga i krystalografa, w uznaniu jego wkładu w badania siarkosoli. Minerał został po raz pierwszy opisany przez W. G. Mumme'a i L. Žáka na podstawie materiału z historycznej kopalni w Băița Bihor w Rumunii, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Mummeit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4
Połysk: Metallic
Rysa: Black
Gęstość: 7.23
Łupliwość: None
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja mummeitu na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwa. Rozpoznaje się go po metalicznym połysku, stalowoszarej barwie i występowaniu w asocjacji z innymi siarkosolami bizmutu w skarnach. Pewne oznaczenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS), w celu określenia dokładnego składu chemicznego. ## Odróżnianie od podobnych Mummeit jest wizualnie nieodróżnialny od wielu innych siarkosoli o podobnym składzie i wyglądzie, takich jak gustawit, lillianit, heyrovskýit czy inni członkowie grupy lillianitu. Różnice między nimi polegają na subtelnych zmianach w proporcjach metali (Ag, Cu, Pb, Bi), co można stwierdzić jedynie laboratoryjnie. ## Formy kryształów Tworzy drobne, nieforemne ziarna lub wydłużone, listewkowate kryształy o wielkości do 0,5 mm. Często występuje w postaci złożonych przerostów z innymi minerałami kruszcowymi.

Środowisko występowania

## Geneza Mummeit powstaje w warunkach hydrotermalnych, w złożach typu skarnowego. Jest produktem procesów metasomatycznych zachodzących na kontakcie intruzji magmowych ze skałami węglanowymi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi siarkosolami bizmutu (np. heyrovskýitem, gustawitem, pawonitem), bizmutem rodzimym, cosalitem, galeną, chalkopirytem, sfalerytem oraz minerałami skarnowymi, takimi jak pirokseny i granaty. ## Lokalizacje Najważniejsze i potwierdzone stanowiska tego minerału na świecie to: - Kopalnia "Old Mine" w Băița Bihor (Rézbánya), okręg Bihor, Rumunia (lokalizacja typowa). - Kopalnie Gladhammar, gmina Västervik, Smalandia, Szwecja. - Kopalnia Ikuno, prefektura Hyōgo, Japonia.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku mummeitu, będącego minerałem mikroskopijnym, o wartości kolekcjonerskiej decyduje przede wszystkim bogactwo okazu i obecność dobrze wykształconych, choć drobnych, form krystalicznych. Wysoko cenione są próbki z potwierdzoną analizą chemiczną oraz okazy, na których mummeit współwystępuje z innymi rzadkimi siarkosolami. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Băița Bihor w Rumunii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy mummeitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i wilgoci, która może powodować jego powolne utlenianie i matowienie (śniedzenie). Nie należy go podgrzewać ani narażać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym, szczelnym pudełku typu "perky box", aby ograniczyć dostęp powietrza i wilgoci oraz chronić przed kurzem. Ze względu na stosunkowo niską twardość, należy go izolować od twardszych minerałów, aby uniknąć zarysowań.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej