Müllerite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>Fe<sup>3+</sup>(Te<sup>6+</sup>O<sub>6</sub>)Cl

Mülleryt to ekstremalnie rzadki telluran ołowiu i żelaza, wyróżniający się unikalnym składem chemicznym i występowaniem w postaci mikroskopijnych kryształów.

## Charakterystyka Mülleryt jest minerałem z gromady telluranów, charakteryzującym się złożonym składem chemicznym zawierającym ołów, żelazo i chlor. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.2 mm długości. Kryształy te są często zebrane w niewielkie, promieniste agregaty lub rozetki. Ze względu na swój mikroskopijny rozmiar, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez użycia specjalistycznego sprzętu. ## Właściwości fizyczne Kryształy müllerytu wykazują połysk określany jako submetaliczny do szklistego. Są kruche, a ich twardość w skali Mohsa szacuje się na około 3. Minerał jest nieprzezroczysty. Jego gęstość, obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej, wynosi 7.47 g/cm³. ## Barwy i odmiany Mülleryt ma charakterystyczną, ciemnobrązową do niemal czarnej barwy. Rysa minerału jest jasnobrązowa. Nie opisano żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty na hałdach kopalni St. Joe w rejonie Tombstone w hrabstwie Cochise w Arizonie (USA). Został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2012 roku (numer IMA2012-058). Jego nazwa honoruje Daniela Müllera, niemieckiego kolekcjonera minerałów, który jako pierwszy znalazł i zwrócił uwagę na ten nowy minerał. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, mülleryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Półmetaliczny do szklistego
Rysa
Jasnobrązowa
Gęstość
7.47
Łupliwość
Doskonała w {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja müllerytu jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia dyspersji energii (EDS/EDX) w celu potwierdzenia jego unikalnego składu chemicznego (Pb, Fe, Te, Cl). Wizualnie, w miejscu występowania, można go podejrzewać na podstawie ciemnobrązowej barwy, submetalicznego połysku i współwystępowania z innymi rzadkimi telluranami. ## Odróżnianie od podobnych W środowisku, w którym występuje, może być mylony z innymi ciemnymi, drobnokrystalicznymi minerałami wtórnymi. Odróżnienie od podobnych telluranów, takich jak backit czy schieffelinit, wymaga analizy chemicznej. Jego charakterystyczny skład jest kluczową cechą diagnostyczną. ## Formy kryształów Mülleryt tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często spłaszczone. Zazwyczaj występują one w formie niewielkich, promienistych lub nieregularnych agregatów na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Mülleryt jest minerałem wtórnym, który tworzy się w strefach utleniania (gossanach) hydrotermalnych złóż kruszców bogatych w tellur. Powstaje w warunkach pustynnych w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków i tellurków. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów wtórnych, zwłaszcza telluranów i tellurynów. Najczęściej współwystępuje z kwarcem, schieffelinitm, backitem, cerusytem, anglesytem, jarosytem i hematytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania müllerytu na świecie (lokalizacja typowa) są hałdy kopalni St. Joe (Joe Mine) w rejonie górniczym Tombstone, w hrabstwie Cochise, w stanie Arizona w USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu müllerytu jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i wielkości agregatów krystalicznych. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, choć wciąż mikroskopijnymi, rozetkami lub promienistymi skupieniami kryształów, dobrze odseparowanymi od skały macierzystej. Kontrastująca matryca kwarcowa podnosi atrakcyjność wizualną. Czystość nie jest kluczowym kryterium, ponieważ minerał jest nieprzezroczysty. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów müllerytu jest jego lokalizacja typowa - kopalnia St. Joe w Tombstone w Arizonie. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z müllerytem, będące mikrominerałami, zazwyczaj nie wymagają czyszczenia. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Należy unikać ultradźwiękowych myjek, kwasów, rozpuszczalników oraz gwałtownych zmian temperatury. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed wstrząsami i uderzeniami. Ze względu na obecność ołowiu, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały (tzw. micromount), aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Przechowywać w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej