Mrázekite

Wzór chemiczny: Bi<sup>3+</sup><sub>2</sub>Cu<sup>2+</sup><sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>O<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>·2H<sub>2</sub>O

Mrázekit to rzadki, wtórny minerał miedzi i bizmutu, tworzący charakterystyczne, niebieskie, igiełkowe kryształy zebrane w promieniste agregaty.

## Charakterystyka Mrázekit jest uwodnionym tlenofosforanem miedzi i bizmutu. Występuje w postaci bardzo małych, igiełkowych lub listewkowych kryształów, które zazwyczaj tworzą promieniste, gwiaździste lub sferulityczne agregaty. Pojedyncze kryształy rzadko przekraczają 1 mm długości. Ze względu na swój wygląd i niewielkie rozmiary, okazy mrázekitu są najczęściej podziwiane pod powiększeniem. ## Właściwości fizyczne Kryształy mrázekitu są elastyczne i dają się zginać. Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest przezroczysty do przeświecającego. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 2-3, co czyni go bardzo miękkim. Gęstość jest znacznie wyższa od przeciętnej i wynosi około 5,8 g/cm³. ## Barwy i odmiany Mrázekit ma intensywną, lazurowoniebieską lub błękitną barwę. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w latach 90. XX wieku i opisany w 1992 roku przez zespół czeskich mineralogów: Petra Ondruša, Františka Veselovskýego, Jaromíra Tvrdýego i Jana Hloušeka. Nazwa honoruje Zdeňka Mrázka (1952-1984), czeskiego mineraloga z Uniwersytetu Chemiczno-Technologicznego w Pradze, który jako pierwszy badał ten minerał, a zmarł przedwcześnie. ## Zastosowania Mrázekit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwanym przez kolekcjonerów minerałów rzadkich i mikromontów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-3
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnoniebieska
Gęstość
5.79
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Mrázekit można rozpoznać po jego charakterystycznej, lazurowoniebieskiej barwie, igiełkowej formie kryształów oraz tendencji do tworzenia promienistych, gwiaździstych agregatów. Jest to minerał wtórny występujący w strefach utleniania złóż kruszcowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o niebieskiej barwie, takimi jak azuryt, linaryt czy cyjanotrichit. Od azurytu odróżnia go igiełkowa forma (azuryt tworzy najczęściej kryształy tabliczkowe lub skupienia ziarniste). Od linarytu różni się pokrojem kryształów i często jaśniejszym odcieniem niebieskiego. Cyjanotrichit tworzy podobne, igiełkowe agregaty, ale zazwyczaj ma jaśniejszą, błękitną barwę i jedwabisty połysk, podczas gdy mrázekit ma połysk szklisty. ## Formy kryształów Kryształy są silnie wydłużone, igiełkowe lub listewkowe, spłaszczone. Zazwyczaj występują w postaci promienistych, gwiaździstych lub kulistych agregatów. Rzadziej tworzą rozetkowe skupienia lub chaotycznie ułożone, spilśnione masy.

Środowisko występowania

## Geneza Mrázekit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż polimetalicznych, bogatych w bizmut i miedź. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych siarczków i siarkosoli bizmutu oraz miedzi w warunkach niskich temperatur i ciśnień. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami miedzi i bizmutu, takimi jak malachit, pseudomalachit, bismutyt, beyeryt, atelestyt, pucheryt, a także z kwarcem, goethytem i hematytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko (miejsce typowe) to Reiche Zeche w pobliżu Freibergu w Saksonii, Niemcy. Inne znane lokalizacje to kopalnia Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy) oraz złoże Tsumeb w Namibii. Występowanie potwierdzono również w niewielkich ilościach w Czechach (np. Jáchymov) i w Kornwalii (Wielka Brytania).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy mrázekitu to te, które posiadają dobrze wykształcone, duże (jak na ten minerał) i wyraźnie zdefiniowane promieniste agregaty o intensywnej, lazurowoniebieskiej barwie. Kontrast z jasną skałą macierzystą (najczęściej kwarcem) znacznie podnosi atrakcyjność wizualną okazu. Ważna jest również wielkość agregatów i brak uszkodzeń delikatnych igiełek. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z kopalni Reiche Zeche koło Freibergu w Niemczech, która jest lokalizacją typową dla tego minerału i dostarczyła najlepszych znanych okazów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą lub chemikaliami jest niewskazany. Ze względu na ekstremalną delikatność kryształów, czyszczenie mechaniczne (np. szczoteczką) jest wykluczone. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami, detergentami i wszelkimi innymi płynami. Kryształy są bardzo kruche i łamliwe, dlatego należy chronić je przed wstrząsami, uderzeniami i ścieraniem. Nie należy wystawiać okazów na działanie wysokiej temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów mrázekitu wyłącznie w specjalistycznych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od źródeł wibracji.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej