Mozartite

Wzór chemiczny: CaMn<sup>3+</sup>SiO<sub>4</sub>(OH)

Mozartyt to rzadki krzemian wapnia i manganu, będący manganowym (Mn³⁺) analogiem tytanitu, o charakterystycznej czerwonobrunatnej barwie.

## Charakterystyka Mozartyt jest rzadkim minerałem należącym do grupy tytanitu, w którym trójwartościowy mangan (Mn³⁺) zastępuje tytan. Tworzy niewielkie, słabo wykształcone kryształy, najczęściej występując w formie skupień ziarnistych lub jako masywne wrostki w skale. Jego barwa jest intensywnie czerwonobrunatna do niemal czarnej, co jest typowe dla minerałów bogatych w mangan. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 5 w skali Mohsa, co plasuje go w tej samej klasie co apatyt. Połysk jest szklisty, na niektórych powierzchniach przechodzący w żywiczny. Jest minerałem kruchym, przeświecającym w cienkich odłamkach, a w grubszych partiach nieprzezroczystym. Jego gęstość wynosi około 3,36 g/cm³. ## Barwy i odmiany Mozartyt występuje w jednolitym zakresie barw, od czerwonobrunatnej, przez ciemnoczerwoną, aż po brunatnoczarną. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1992 roku przez grupę włoskich mineralogów (Basso, Lucchetti, Palenzona, Zefiro). Nazwa "mozartyt" została nadana na cześć Wolfganga Amadeusza Mozarta, dla upamiętnienia dwusetnej rocznicy śmierci kompozytora (1791 rok), która przypadała w okresie odkrycia minerału. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w postaci niewielkich skupień, mozartyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Vitreous to Resinous
Rysa
Brownish-red
Gęstość
3.36
Łupliwość
Good on {110}
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi mozartytu są jego intensywna, czerwonobrunatna barwa, szklisty połysk oraz występowanie w paragenezie z innymi minerałami manganu, zwłaszcza z braunitem. Twardość 5 w skali Mohsa i brunatnoczerwona rysa są również ważnymi wskazówkami diagnostycznymi. ## Odróżnianie od podobnych Mozartyt bywa mylony z innymi czerwonawymi minerałami manganu. Od rodonitu odróżnia go niższa twardość i odcień barwy (rodonit jest częściej różowy). Od piroksmangitu jest trudny do odróżnienia bez specjalistycznych badań. Kluczowe znaczenie ma analiza paragenezy mineralnej i lokalizacji. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie jednoskośnym. Jego kryształy są jednak zazwyczaj małe, słabo wykształcone, o pokroju zbliżonym do tytanitu. Najczęściej spotyka się go w formie skupień ziarnistych, masywnych lub jako nieregularne wrostki w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Mozartyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, związanym ze złożami manganu poddanymi metamorfizmowi niskiego stopnia. Powstaje w żyłach przecinających skały bogate w braunit. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z braunitem, kalcytem, kwarcem, caryopilitem, ganophyllitem i rodonitem. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest kopalnia Cerchiara w Ligurii we Włoszech. Znaczące okazy pochodzą również ze złóż manganowych Kalahari w Republice Południowej Afryki, zwłaszcza z kopalni Wessels i N’Chwaning.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów mozartytu ocenia się przede wszystkim na podstawie obecności widocznych, choćby niewielkich, kryształów o intensywnej barwie. Wysoko cenione są próbki, na których mozartyt tworzy bogate skupienia lub jest interesująco skontrastowany z minerałami towarzyszącymi, takimi jak biały kalcyt. Ze względu na rzadkość, każdy dobrze zidentyfikowany okaz ma wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Cerchiara we Włoszech. Materiał z kopalni Wessels w RPA jest również poszukiwany i częściej dostępny na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy mozartytu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej szczoteczki i wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pęknięcia w kruchych kryształach. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Należy chronić go przed gwałtownymi zmianami temperatury oraz uderzeniami i kontaktem z twardszymi minerałami, które mogą go porysować. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych. Ekspozycja na silne, bezpośrednie światło słoneczne nie jest wskazana, choć brak jest dowodów na jego płowienie.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej