Morinite

Wzór chemiczny: NaCa<sub>2</sub>Al<sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)F<sub>4</sub>·2H<sub>2</sub>O

Morynit to rzadki minerał fosforanowy, znajdowany w pegmatytach granitowych, tworzący niewielkie, szkliste kryształy i skupienia promieniste.

## Charakterystyka Morynit jest uwodnionym fosforanem sodu, wapnia i glinu z dodatkowymi anionami fluoru i wodorotlenowymi. Występuje najczęściej w postaci skupień drobnych, pryzmatycznych lub igiełkowych kryształów, które często tworzą formy promieniste, sferulityczne lub wachlarzowate. Pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy są rzadkością i osiągają niewielkie rozmiary, zwykle nieprzekraczające kilku milimetrów. Minerał jest kruchy. ## Właściwości fizyczne Kryształy morynitu charakteryzują się szklistym połyskiem. Twardość w skali Mohsa wynosi około 4, a gęstość waha się od 2,94 do 3,0 g/cm³. Jest przezroczysty do przeświecającego. Nie wykazuje fluorescencji w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Morynit jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Może również przybierać odcienie różowe, żółtawe lub jasnobrązowe, co jest prawdopodobnie spowodowane obecnością domieszek. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1891 roku przez Adolfa Lacroix. Jego nazwa pochodzi od kopalni Morini (lub La Vilatte) w departamencie Creuse we Francji, która jest jego lokalizacją typową. Nazwa kopalni z kolei nawiązuje do Morins, galijskiego plemienia zamieszkującego niegdyś tereny północnej Francji. ## Zastosowania Morynit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.94-3.0
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi morynitu są jego formy występowania - promieniste lub wachlarzowate agregaty drobnych, igiełkowych kryształów o szklistym połysku. Występowanie w pegmatytach granitowych, w towarzystwie innych fosforanów, jest również ważną wskazówką diagnostyczną. Reaguje z kwasami. ## Odróżnianie od podobnych Promieniste agregaty morynitu mogą przypominać niektóre zeolity (np. natrolit, mezolit) lub inne fosforany, takie jak wavellit. Od wavellitu odróżnia go niższa twardość i odmienne środowisko występowania (wavellit częściej tworzy się w strefach wietrzenia skał osadowych). Od zeolitów można go odróżnić na podstawie testów chemicznych i współwystępujących minerałów. ## Formy kryształów Morynit krystalizuje w układzie jednoskośnym. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, często zakończone spadzistymi ścianami. Najczęściej spotykany jest w formie promienistych, wachlarzowatych lub sferulitycznych agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Morynit jest minerałem wtórnym, powstającym w późnych stadiach krystalizacji pegmatytów granitowych. Tworzy się w wyniku procesów hydrotermalnych lub poprzez alterację wcześniej wykrystalizowanych pierwotnych fosforanów, takich jak tryplit czy litiofilit, pod wpływem roztworów bogatych w fluor i sód. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi fosforanami pegmatytowymi. Do jego typowych minerałów towarzyszących należą: wardyt, wavellit, strengit, rockbridgeit, litiofilit, eosphoryt, apatyt, a także kwarc, skalenie (zwłaszcza albit) i muskowit. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska morynitu na świecie to m.in. lokalizacja typowa w Montebras, Francja; kopalnia Palermo No. 1 w New Hampshire oraz kopalnie w rejonie Custer i Keystone w Dakocie Południowej, USA; a także pegmatyty w Hagendorf-Süd w Bawarii, Niemcy. Znajdowany jest również w Brazylii (Minas Gerais) i Rwandzie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostro zakończonymi kryształami, tworzące estetyczne, promieniste lub wachlarzowate grupy. Pożądane są kryształy przezroczyste, o wyraźnym połysku i atrakcyjnej barwie (np. różowej). Kontrastujące połączenie z minerałami macierzystymi lub innymi fosforanami (np. ciemnym rockbridgeitem) znacznie podnosi wartość wizualną i kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Klasyczne i cenione okazy pochodzą z lokalizacji w USA, zwłaszcza z kopalni Palermo No. 1 w New Hampshire, gdzie znajdowano stosunkowo duże i dobrze uformowane agregaty. Również niemieckie stanowisko Hagendorf-Süd dostarczyło wielu wysokiej jakości okazów mikromineralogicznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy morynitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest krótkie płukanie w wodzie destylowanej, a następnie dokładne osuszenie. Ze względu na jego kruchość, należy unikać myjek ultradźwiękowych i czyszczenia mechanicznego. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Nie należy go podgrzewać ani narażać na nagłe zmiany temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy morynitu, ze względu na ich delikatność i niewielkie rozmiary, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać przechowywania w wilgotnych warunkach.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej