Morimotoite

Wzór chemiczny: Ca<sub>3</sub>Ti<sup>4+</sup>Fe<sup>2+</sup>Si<sub>3</sub>O<sub>12</sub>

Morimotoit to rzadki, czarny minerał z grupy granatów, będący krzemianem wapnia, tytanu i żelaza, spotykany w skarnach.

## Charakterystyka Morimotoit jest rzadkim minerałem należącym do grupy granatów. Tworzy zazwyczaj niewielkie, dobrze wykształcone kryształy o regularnym, izometrycznym pokroju, często o formie dwunastościanu rombowego lub dwudziestoczterościanu deltoidowego, osiągające rozmiar do 2 mm. Występuje także w formie skupień ziarnistych. Jest minerałem nieprzezroczystym o czarnej barwie i silnym, niemal metalicznym połysku. ## Właściwości fizyczne Morimotoit charakteryzuje się wysoką twardością, wynoszącą około 7.5 w skali Mohsa. Jego połysk jest opisywany jako szklisty do niemal metalicznego. Gęstość minerału jest znaczna i wynosi około 3.75 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednobarwny - występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Nobuo Morimoto (1925-2010), japońskiego mineraloga i krystalografa z Uniwersytetu w Kioto i Osace, za jego wkład w badania minerałów z grupy piroksenów. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1992 roku po znalezieniu go w kopalni Fuka w Japonii. ## Zastosowania Morimotoit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie ze względu na rzadkość występowania i przynależność do ważnej grupy granatów.

Właściwości

Twardość Mohsa
7.5
Połysk
Szklisty do metalicznego
Rysa
Biała
Gęstość
3.75
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny do muszlowego
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Morimotoit rozpoznaje się na podstawie jego czarnej barwy, silnego, niemal metalicznego połysku oraz charakterystycznej dla granatów, regularnej formy kryształów (dwunastościany, dwudziestoczterościany). Wysoka twardość (ok. 7.5) jest również istotną cechą diagnostyczną. Ostateczna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza chemiczna (EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Morimotoit można pomylić z innymi czarnymi granatami, takimi jak schorlomit czy melanit (odmiana andradytu). Odróżnienie ich od siebie na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwe i wymaga specjalistycznych badań w celu określenia składu chemicznego, zwłaszcza zawartości tytanu i żelaza. ## Formy kryształów Kryształy morimotoitu są typowe dla grupy granatów i należą do układu regularnego. Najczęściej przyjmują formę dobrze wykształconych dwunastościanów rombowych {110} oraz dwudziestoczterościanów deltoidowych {211}. Występują jako pojedyncze kryształy lub w ziarnistych skupieniach w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Morimotoit jest minerałem wysokotemperaturowym, powstającym w procesach metamorfizmu kontaktowego. Tworzy się w skarnach, czyli skałach powstałych na kontakcie intruzji magmowych (np. gabra) z bogatymi w węglan wapnia skałami osadowymi, takimi jak wapienie. Wymaga środowiska zasobnego w wapń, krzem, żelazo i tytan. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla skarnów, takimi jak wezuwian, wollastonit, monticellit, gehlenit, a także z innymi granatami (np. andradytem), kalcytem i spinellem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko (miejsce typowe) morimotoitu to kopalnia Fuka, w prefekturze Okayama w Japonii. Jego występowanie potwierdzono również w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w kompleksie magmowym Ice River w Kolumbii Brytyjskiej (Kanada), w Arendal w Norwegii oraz w regionie Latium we Włoszech.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrokrawędzistymi kryształami o silnym połysku. Ważny jest brak uszkodzeń mechanicznych oraz atrakcyjne umiejscowienie kryształów na kontrastującej skale macierzystej (matriksie), na przykład na białym kalcycie. Rozmiar kryształów jest kluczowym czynnikiem - okazy z kryształami przekraczającymi 1-2 mm są już uważane za bardzo dobre. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane i najczęściej spotykane w kolekcjach okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Fuka w Japonii. Okazy z innych stanowisk, jak Ice River w Kanadzie, są znacznie rzadsze na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy morimotoitu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki do usunięcia kurzu. Ze względu na jego stabilność chemiczną, można go ostrożnie przemyć wodą destylowaną, a następnie dokładnie osuszyć. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne kryształy lub ich zrosty z innymi minerałami. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Mimo wysokiej twardości, minerał jest kruchy i należy chronić go przed uderzeniami i upadkami. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem czy wilgocią w typowych warunkach kolekcjonerskich. ## Przechowywanie Okazy morimotoitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach klaserowych, aby uniknąć zarysowań i obtłuczeń od innych minerałów. Można go bezpiecznie eksponować w zamkniętych gablotach, chroniących przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej