Mooihoekite
Wzór chemiczny: Cu₉Fe₉S₁₆
Mooihoekit to rzadki siarczek miedzi i żelaza, blisko spokrewniony z chalkopirytem, występujący w postaci ziarnistych skupień w skałach magmowych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 4.36
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Tetragonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Rozpoznanie mooihoekitu w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwe bez specjalistycznego sprzętu. W kolekcji można go wstępnie zidentyfikować na podstawie żółtej barwy, metalicznego połysku i współwystępowania z innymi siarczkami z kompleksu Bushveld. Pewna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod, takich jak analiza refleksyjności w świetle odbitym (charakterystyczna pleochroiczna zmiana barwy z różowawo-brązowej na szarą) lub analiza chemiczna (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Można go łatwo pomylić z chalkopirytem, pirytem, haycockitem czy talnachitem. Od chalkopirytu jest zazwyczaj bardziej żółty i mniej mosiężny. Od pirytu różni się niższą twardością (piryt ma twardość 6-6.5). Odróżnienie od haycockitu i talnachitu, z którymi często tworzy zrosty, jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą metod laboratoryjnych. ## Formy kryształów Kryształy są ekstremalnie rzadkie. Minerał ten występuje niemal wyłącznie w formie nieregularnych, ziarnistych skupień lub jako niewielkie wrostki w innych minerałach kruszcowych.
Środowisko występowania
## Geneza Mooihoekit jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w wyniku krystalizacji z bogatych w siarczki stopów w obrębie dużych, zróżnicowanych intruzji maficznych i ultramaficznych, takich jak kompleks Bushveld w RPA. Krystalizuje w stosunkowo wysokich temperaturach. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi siarczkami miedzi i żelaza. Jego typowymi minerałami towarzyszącymi są: chalkopiryt, haycockit, talnachit, pentlandyt, troilit, kubanit oraz magnetyt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, będące jednocześnie miejscem typowym, to farma Mooihoek w kompleksie magmowym Bushveld w prowincji Limpopo (RPA). Minerał ten został również zidentyfikowany w innych miejscach na świecie, m.in. w intruzji Duluth w Minnesocie (USA) oraz w złożach niklu w rejonie Sudbury w Kanadzie, jednak okazy z tych lokalizacji są zazwyczaj mikroskopijne.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazu mooihoekitu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i wielkości ziaren minerału w matrycy skalnej. Ponieważ jest to minerał mikroskopijny lub tworzący niewielkie skupienia, każdy widoczny gołym okiem, bogaty agregat jest uznawany za okaz wysokiej jakości. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi siarczkami. Czystość i forma nie mają większego znaczenia, gdyż minerał ten nie tworzy estetycznych kryształów. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem kolekcjonerskich okazów jest praktycznie tylko lokalizacja typowa - farma Mooihoek w Południowej Afryce. Okazy z innych miejsc mają znaczenie wyłącznie naukowe.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy mooihoekitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą, a zwłaszcza z chemikaliami, może przyspieszyć proces utleniania i zniszczyć powierzchnię minerału. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, środkami czyszczącymi i wilgotnym powietrzem. Minerał jest niestabilny chemicznie i łatwo ulega utlenianiu, co prowadzi do jego matowienia, ciemnienia i rozpadu. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie światła. ## Przechowywanie Przechowywanie wymaga szczególnej ostrożności. Najlepiej trzymać okazy w szczelnych, bezkwasowych pudełkach typu "perky box" z dala od wilgoci i źródeł zanieczyszczeń chemicznych. Warto rozważyć użycie pochłaniaczy wilgoci. Ekspozycja powinna być ograniczona do minimum.