Montroydite

Wzór chemiczny: Hg<sup>2+</sup>O

Montroydyt to rzadki tlenek rtęci, tworzący charakterystyczne, pryzmatyczne kryształy o intensywnej, czerwonej lub pomarańczowoczerwonej barwie.

## Charakterystyka Montroydyt jest tlenkiem rtęci, znanym z tworzenia dobrze wykształconych, pryzmatycznych lub tabliczkowych kryształów. Jego najbardziej uderzającą cechą jest intensywna barwa, od pomarańczowoczerwonej do niemal czarnej, która jednak może ulegać zmianie pod wpływem światła. Kryształy często wykazują diamentowy do niemal metalicznego połysk, co w połączeniu z wysoką gęstością czyni go łatwo rozpoznawalnym. Występuje w postaci niewielkich kryształów, rzadko przekraczających kilka milimetrów, często narastających na innych minerałach rtęci lub bezpośrednio na skale macierzystej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 2. Jest niezwykle gęsty, z gęstością właściwą sięgającą 11.23 g/cm³, co jest jedną z jego kluczowych cech diagnostycznych. Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku. Połysk jest najczęściej diamentowy, może być też metaliczny lub półmetaliczny. Jest przezroczysty do przeświecającego, choć ciemniejsze okazy mogą wydawać się nieprzezroczyste. ## Barwy i odmiany Montroydyt występuje w odcieniach od pomarańczowego, przez pomarańczowoczerwony, czerwonobrązowy, aż do niemal czarnego. Ciemnienie jest często efektem ekspozycji na światło. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa montroydyt pochodzi od miejsca jego odkrycia - kopalni Montroyd w rejonie Terlingua w Teksasie, USA. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1903 roku przez amerykańskiego mineraloga Alfreda E. Mosesa. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, montroydyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast poszukiwanym i cenionym minerałem kolekcjonerskim, zwłaszcza okazy z klasycznej lokalizacji w Teksasie.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Adamantine to sub-metallic
Rysa
Orange-yellow
Gęstość
11.23
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne montroydytu to jego ekstremalnie wysoka gęstość, niska twardość (daje się zarysować paznokciem), intensywna czerwona lub pomarańczowoczerwona barwa oraz diamentowy połysk. Charakterystyczna jest również jego tendencja do ciemnienia pod wpływem światła. ## Odróżnianie od podobnych Montroydyt można pomylić z cynobrem (HgS), który również ma czerwoną barwę i występuje w podobnych środowiskach. Cynober ma jednak niższą gęstość (ok. 8.1 g/cm³), wyższą twardość (2-2.5) i charakterystyczną, jaskrawoczerwoną rysę, podczas gdy rysa montroydytu jest pomarańczowożółta. Realgar (As₄S₄) również jest czerwony i miękki, ale ma znacznie niższą gęstość (ok. 3.56 g/cm³) i jest niestabilny na świetle w inny sposób (rozkłada się na pararealgar). ## Formy kryształów Montroydyt krystalizuje w układzie rombowym. Najczęściej tworzy niewielkie, pryzmatyczne kryształy o przekroju zbliżonym do kwadratu lub krótkie, grubo tabliczkowe kryształy. Występuje także w postaci skupień ziarnistych lub jako naloty i powłoki.

Środowisko występowania

## Geneza Montroydyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż rtęci. Tworzy się w warunkach niskotemperaturowych, w środowisku alkalicznym, w wyniku wietrzenia innych minerałów rtęci, głównie cynobru i rtęci rodzimej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami rtęci, takimi jak rtęć rodzima, cynober, kalomel, eglestonit, terlinguaite, kleinit, a także z kalcytem, gipsem i opalem. ## Lokalizacje Najważniejszą i klasyczną lokalizacją, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy, jest historyczny dystrykt górniczy Terlingua w hrabstwie Brewster w Teksasie, USA. Inne znane stanowiska to kopalnia Socrates w hrabstwie Sonoma w Kalifornii (USA), a także lokalizacje w Meksyku (Guerrero), Niemczech (Palatynat), Kirgistanie (Chajdarkan) i Hiszpanii (Asturia).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy montroydytu charakteryzują się ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi kryształami o intensywnej, pomarańczowoczerwonej barwie i silnym połysku. Ważna jest przezroczystość kryształów oraz ich wielkość - okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są wyjątkowo rzadkie. Atrakcyjność podnosi kontrastowe umiejscowienie na jasnej matrycy skalnej, często w towarzystwie innych rzadkich minerałów rtęci. ## Popularne stanowiska Absolutnie klasycznym i najbardziej pożądanym przez kolekcjonerów źródłem montroydytu jest dystrykt Terlingua w Teksasie. Okazy stamtąd, często pochodzące ze starych zbiorów, osiągają najwyższe ceny i są uważane za wzorcowe dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Montroydyt jest minerałem niezwykle delikatnym i toksycznym. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi chemikaliami. Czyszczenie powinno ograniczać się do bardzo ostrożnego usunięcia kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na światło, pod którego wpływem ciemnieje, tracąc swoją charakterystyczną czerwoną barwę. Należy unikać ekspozycji na światło słoneczne i silne oświetlenie sztuczne. Jest bardzo miękki, podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Jako minerał rtęci jest silnie toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Po każdym kontakcie należy dokładnie umyć ręce. ## Przechowywanie Okazy montroydytu należy przechowywać w całkowitej ciemności, w szczelnie zamkniętym, oznaczonym pojemniku (np. pudełku typu "perky box"), aby ograniczyć ekspozycję na światło i zapobiec przypadkowemu kontaktowi. Przechowywać z dala od dzieci i zwierząt domowych.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej