Monticellite

Wzór chemiczny: CaMgSiO<sub>4</sub>

Monticellite to rzadki krzemian wapnia i magnezu z grupy oliwinów, tworzący niewielkie, szkliście połyskujące kryształy o barwie szarej, zielonkawej lub jest bezbarwny.

## Charakterystyka Monticellite jest minerałem należącym do grupy oliwinów, będącym krzemianem wapnia i magnezu. Występuje zazwyczaj w postaci niewielkich, ziarnistych skupień lub pojedynczych, słabo wykształconych kryształów wrosłych w skałę. Dobrze uformowane kryształy są rzadkie i mają zwykle postać krótkich słupów lub tabliczek. Minerał jest najczęściej bezbarwny, szary, zielonkawy lub żółtawy i charakteryzuje się szklistym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Monticellite ma twardość 5 w skali Mohsa, co czyni go minerałem o średniej odporności na zarysowania. Jego połysk jest typowo szklisty, a minerał może być przezroczysty do przeświecającego. Gęstość wynosi około 3.2 g/cm³, jest więc odczuwalnie cięższy od kwarcu. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny, szary lub ma delikatne odcienie zieleni i żółci. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych ani handlowych. Jego kolor jest zazwyczaj blady i niezbyt intensywny. ## Historia i nazwa Nazwa monticellite została nadana na cześć Teodoro Monticellego (1759–1845), włoskiego mineraloga, który jako pierwszy opisał ten minerał. Został on odkryty i opisany w 1831 roku na podstawie okazów znalezionych w kompleksie wulkanicznym Monte Somma - Wezuwiusz we Włoszech. ## Zastosowania Monticellite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie ogranicza się do zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego, szczególnie wśród kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich oraz minerałach z grupy oliwinów.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.2
Łupliwość
Słaba wg {010} i {100}
Przełam
Muszlowy do nierównego
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Monticellite w typowych wystąpieniach tworzy ziarniste skupienia lub niewielkie, słabo wykształcone kryształy o szklistym połysku, najczęściej w skarnach lub marmurach. Jego twardość (5) i brak wyraźnej łupliwości są pomocne w identyfikacji. Często wymaga to jednak zaawansowanych metod badawczych, takich jak analiza chemiczna lub dyfrakcja rentgenowska. ## Odróżnianie od podobnych Monticellite można pomylić z innymi minerałami z grupy oliwinów, takimi jak forsteryt, który jednak zazwyczaj ma bardziej zieloną barwę. Może być też mylony z niektórymi granatami (np. grossularem) lub wezuwianem, które jednak są od niego znacznie twardsze (twardość 6.5-7.5). Diopsyd, często współwystępujący, ma inną formę kryształów i wyraźną łupliwość. ## Formy kryształów Kryształy monticellitu, gdy są dobrze wykształcone, przyjmują formę krótkich, pryzmatycznych słupów, często spłaszczonych, o przekroju zbliżonym do kwadratu lub prostokąta. Najczęściej jednak występuje w postaci ziaren bez wyraźnych ścian krystalicznych lub w formie skupień ziarnistych.

Środowisko występowania

## Geneza Monticellite jest minerałem charakterystycznym dla procesów metamorfizmu kontaktowego. Powstaje w wysokich temperaturach w wyniku przeobrażenia zanieczyszczonych dolomitów i wapieni krzemionkowych na kontakcie z intruzjami magmowymi. Tworzy się w skałach metamorficznych zwanych skarnami i marmurami. Rzadziej spotykany jest w niektórych ultrazasadowych skałach magmowych (kimberlitach) oraz w meteorytach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami metamorfizmu kontaktowego, takimi jak kalcyt, wezuwian, diopsyd, wollastonit, granaty (głównie andradyt i grossular), melilit, akermanit, a także forsteryt i spinel. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko monticellitu to kompleks wulkaniczny Monte Somma - Wezuwiusz we Włoszech. Inne znane lokalizacje to Crestmore w Kalifornii (USA), gdzie znaleziono dobrze wykształcone kryształy, a także tereny w Arkansas (USA), na Wyspie Skye w Szkocji oraz w Afryce Południowej (w kimberlitach).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami, co jest dużą rzadkością dla tego minerału. Ważny jest również rozmiar kryształów - im większe, tym cenniejsze. Atrakcyjność podnosi kontrastujące tło skały macierzystej (np. biały marmur) oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami, takimi jak wezuwian czy melilit. ## Popularne stanowiska Okazy o znaczeniu kolekcjonerskim pochodzą głównie z klasycznej lokalizacji Monte Somma - Wezuwiusz we Włoszech oraz z kamieniołomów w Crestmore w Kalifornii, USA. Rzadziej spotykane, ale również cenione, są okazy z Magnet Cove w Arkansas, USA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy monticellitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Zawsze należy dokładnie wysuszyć okaz po czyszczeniu. ## Czego unikać Monticellite jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić lub całkowicie rozpuścić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i kwasami mineralnymi. Nie należy go również podgrzewać ani poddawać gwałtownym zmianom temperatury. Ze względu na średnią twardość, jest podatny na zarysowania przez twardsze minerały (np. kwarc). ## Przechowywanie Okazy monticellitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby uniknąć zarysowań i otarć. Chronić przed kurzem i wilgocią. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej